Divan-ı Hikmet - Ahmet Yesevi


Eski Türkçe Aslı (Latinize) Günümüze Aktarımı
HİKMET-111
Bu dünyâda yaratılğan mahlûklarğaBu dünyada yaratılan mahluklara
Emdi bildim tiriklik bolmaz ermişŞimdi bildim, dirilik olmaz imiş.
Bu ölümning şerbetidür aççığ şarabBu ölümün şerbetidir acı şarap
Cümle âlem içmey andın kalmaz ermişBütün alem içmeyip ondan kalmaz imiş
 
Yolğa kadem koysang dostlar azuk alıpYola adım atsan dostlar, azık alıp,
Ecel kelse azık kelmez sakal yolupEcel gelse, azık gelmez, sakal yolup;
Bu dünyânı mâllarını hâzır kılıpBu dünyanın mallarını hazır eyleyip
Rüşvet berseng melekü'l-mevt almaz ermişRüşvet versen, "ölüm meleği" almaz imiş.
 
Kervân eger köçer bolsa azuk alurKervan eğer göçer olsa, azık alır
Sud u ziyân bolğanını anda bilürKâr ve zarar olduğunu orada bilir;
Azıksızın yolğa kirgen yolda kalurAzıksız yola giren yolda kalır
Yükün yüklep yolğa kirgen kalmaz ermişYükünü yükleyip yola giren kalmaz imiş.
 
Yükün yüklep yolğa kirgen merdân bolurYükünü yükleyip yola giren yiğit olur;
Kılavuzsız yolğa kirgen hayrân bolurKılavuzsuz yola giren şaşkın olur
Yol başçısı yolnı körgen kervân bolurYolbaşçısı, yolu gören kervan olur;
Yolnı körmey kervân kadem koymaz ermişYol görmeden kervan adım atmaz imiş.
 
Ecel kelse azık kelmes sakal yolsangEcel gelse, azık gelmez, sakal yolsan,
Ong u solga cânıng pâre pâre bersengSağa-sola canını parça parça versen,
Dünyâ üçün azîz ömrüng edâ kılsangDünya için aziz ömrünü tamam eylesen
Melekü'l-mevt kelse fursat koymaz ermiş"Ölüm meleği" gelse fırsat koymaz imiş
 
Bu dünyâda pâdşâhmen dep kögsin kergenBu dünyada padişahım"deyip göğsünü geren
Hem aldıda kürsi koyup hayme urğanHem önüne kürsü koyup hayme vuran
Nece yıllar hayl u heşem çerik salğanNice yıllar hayl u haşem, çeri salan,
Ecel kelse biri vefâ kılmaz ermişEcel gelse biri vefa eylemez imiş.
 
Neçe mingler çerik yığğan hanlar kanıNice binlerle çeri yığan hanlar hani,
Bu sözlerning her birisi manâ kânıBu sözlerin her birisi mâna hazinesi
Vefâsı yok bî-vefâdur dünyâ tanıVefası yok, vefasızdır dünya, tanı;
Gafil âdem körüp ibret almaz ermişGâfil insan görüp ibret almaz imiş.
 
Bu dünyâda yügrik atka mingüvçilerBu dünyada yörük ata biniciler,
Harb künide mübârizlik kılğuvçılarSavaş gününde yiğitlik eyleyiciler,
Elmas polâd kılıç kurnı çapkuvçılarElmas-çelik kılıç kuşağını kuşanıcılar,
Ecel kelse beg ü hannı koymaz ermişEcel gelse, beğ ve hanı koymaz imiş.
 
Bu dünyâda tabibmen dep davâ kılğanBu dünyada tabibim deyip iddia eyleyen,
Davâları bâtıl erür sözü yalğanİddiaları yanlıştır, sözü yalan;
Halâyıklar illetige dârû kılğanAhalinin hastalığına derman eyleyen
Ecel kelse dârûsını bilmez ermişEcel gelse, dermanını bilmez imiş.
 
Bende neçe yaş yaşasa ölmegi barKul nice yaş yaşasa, ölmesi var;
Körer közge bir kün tufrak tolmagı barGörür göze bir gün toprak dolması var;
Bu dünyâda sefer kılğan kelmegi barBu dünyada sefer kılanın gelmesi var;
Ahiretge sefer kılğan kelmez ermişAhirete sefer kılan gelmez imiş.
 
Triglikde din nevbetin yahşi urğılDirilikte din nevbetini iyi vur
Ahiretning esbâbını munda kurğılAhiretin gereğini burada hazırla
Kul Hâce Ahmed imân üzre tâyib bolğılKul Hoca Ahmed iman üzere tayyib ol
İmân birle barğan kullar ölmez ermişİman ile varan kullar ölmez imiş.
 
HİKMET-112
"Küllü men aleyha fan" ayetide"Külli men aleyha fan" ayetinde
Bir Hüdadın özge mahluk öler ermişBir Allah’dan başka mahluk ölür imiş
İsrafil Sûr'un alıb hurganındaİsrafil Sur’u alıp üflediğinde
Gordın yengi tirgüzüben küyer ermişKabirden yeni deri giydirilerek yanar imiş
 
Ellik ming yıl gor başında turganındaElli bin yıl kabir başında durduğunda
Andın keyin arasatga sürgenindeOndan sonra Arasat’a sürdüğünde
Yalang baş u yalang ayağ yürgenindeYalın baş ve çıplak ayak yürüdüğünde
Adem oğlu bihûş yanglığ bolar ermişAdem oğlu deli gibi olur imiş
 
Evvel hisab eylegey taharetdinÖnce hesap eyleyince taharetden
İkkinçi hisab eyler namazıngdınİkinci hesap eyler namazından
Üçünçi hisab eyler helâl haramıngdınÜçüncü hesap eyler helal-haramından
Men men degen hayrân bolub kalar ermiş"Ben-ben" diyen şaşkın olup kalır imiş
 
Hisab eyleb yürütgeyler mahşer sarıHesabı yapıp yürütünce mahşere doğru
Halayıklar kadem urgay nâçar barıAhali adım atınca çaresiz hepsi
Mu'ayene anda körgey duzah narıApaçık orada görünce cehennem ateşini
El-aman deb okruşuban turar ermiş"Aman" diye çığrışarak durur imiş
 
Cümle ümmet yüzyiğirme ming saf bolgaylarBütün ümmet yüzyirmi bin saf olunca
Etrafıdın ferişteler saf tüzgeylerEtraflarında melekler saf tufunca
"Eyne'l mefer" nidâsını yetkürgeyler"Eyne’lmefer" nidasını ulaştırınca
Kaçıb kutulub bolmaz deban aytar ermişKaçıp kurtulmak olmaz deyip söyler imiş
 
Ul vaktde nidâ kelgey "Vemtazül yevm"O vakitde çağrı gelince "Vemtazül yevm"
Oşal künde destgir bolgay namaz u savmO günde korunak olunca namaz-oruç
Akl u huşıng ketib anda kalmagay fehmAklın ve şuurun gidip orada kalmayınca idrak
Tillal bolub sözleyalmay kalar ermişDil suskun olup konuşamadan kalır imiş
 
Barça halklar Adem Ata sarı bargayBütün halklar Adem Ata’ya doğru ardınca gidince
"Ey atamız emdi bizni kollang" degey"Ey babamız şimdi bizi kolla"deyince
"Nâfermanlığ mendin ötti ferzend" degey"Ruhsat yok, benden geçti evlat" deyince
"İbrahimge baraluk" deb aytar ermiş"İbrahim'e gidelim"deyip söyler imiş
 
İbrahimge barıb aytgay Adem Ataİbrahim'e gidip söyleyince Adem Ata
Şefaat kıl bularnı sen barı hataŞefaat eyle bunlara sen hepsi hata
Ol hem aytur "sizden kurb Adem AtaO da der "Sizden yakın Adem Ata"
"Musa sarı baraluk" dep aytar ermiş"Musa tarafına gidelim"deyip söyler imiş
 
Musa degey "Rabbi erini" dedim ul künMusa deyince "-Rabbi erini-" dedim o gün
Hecaletdin çıkkanım yokta uşbu künAcizlikten çıktığım yoktur işte bugün
Baraluk Muhammedga bolub vacgun..."Gidelim Muhammed'e olup mahzun"
Barçaları Hazret sarı barar ermişHepsi Hazret’e doğru gider imiş
 
Musa degey "Ya Muhammed urgıl kademMusa deyince "Ya Muhammed ayak bas
Ümmetlering duzah içre boldı adem..."Ümmetlerin cehennem içinde yok oldu"
Muhammed hem iba kılıb turgay ul demMuhammed’de iba eyleyip durunca o an
Musa koymay ikkavları barar ermişMusa bırakmayınca birlikte varır imiş.
 
Tacın alıb kısab salıb arş astındaTacını alıp kısıp koyup arş altında
Na'ra tartıb yığlab turgay oşal kündeFeryad edip ağlayıp durunca işte o günde
"Ya Kadira ya Gafura" degeninde"Ya Kadir, Ya Gafur" dediğinde
"Ya Habibim baş köter" dem aytar irmiş"Ya Habibim başını kaldır"deyip söylerimiş
 
"Alıb kelgil ümmetingni derğahımğaAlıp gel ümmetini dergahıma
Bağışlayım barçasını men sizlergeBağışlayım hepsini ben sizlere
Dahil kılay cümlesini cennetimge"Dahil eyleyim hepsini cennetime"
Mundağ deban Hakdın nida kelir ermişBöyle diyerek Hakk’tan nida gelir imiş
 
Zahid, abid, has kullardın ulemânıZahid, abid, has kullardan, alimleri
Alıb kelgey dergahığa uşbularnıAlıp gelince dergahına işte bunları
Tengrim aytğay "Ya Muhammed asi kanı?"Rabbim der ki "Ya Muhammed asiler hani?"
"Asi layık emes" deban aytar ermiş"Asi layık değil" deyip söyler imiş
 
"Asi, cafi layık degey rahmetimgeÂsi-cafi layık"deyince "rahmetime"
Dahil etey men ularnı cennetimgeYine der "Dahil edeyim ben onları cennetime
Günahların bağışlayım barın senge..."Günahlarını bağışlayım hepsini sana"
Resul hurrem bolub yügrüb keler ermişRasul memnun olup gelir imiş
 
Musa birle Rasûlullah yürüb kelgeyMusa ile Râsulullah yürüyüp gelince
"Asi, cafi ümmetlerim yürüng" degey"Asi-cafi ümmetlerim! Yürüyün" deyince
Günahlarıng afveylebdi Kadiri HayyGünahlarınızı affeyledi Kadir, Hayy
Behişt içre aldın salıb kirer ermişCennet içine önden gelip girer imiş
 
Kul Hoca Ahmed kıyametdin aytdı munıKul Hoca Ahmed kıyametten söyledi bunu
Hikmet kılıb halâyıkka yaydı munıHikmet eyleyip ahaliye yaydı bunu
Uluğ-uluğ kitablardın aytdı munıUlu ulu kitaplardan söyledi bunu
Okuğandın dua tama kılar ermişOkuyandan dua talep eder imiş
 
HİKMET-113
"Lailahe İllallah" degen kulnı ağzıdın"La ilahe illallah" diyen kulun ağzından
Bir yeşil kuş boluban uçar ermişBir yeşil kuş olarak uçar imiş
Kanatları tokuğluk dür yakutdınKanatları dokunmuş inci yakutdan
Pervaz kılıb arşdın arşga uçar ermişKanatlanıp arştan arşa uçar imiş
 
Ul kuşka kudret birle ming til bergeyO kuşa kudret ile bin dil verince
Barça tilde oşal kulnı Hakdın kulgayBütün dillerde o kulu Hakk’dan isteyince
Rabbaniğe çengelini urub yulğayRabbani çengelini vurup yolunca
Tüni küni yarlıka dep aytar ermişGece-gündüz âffeyle"deyip söyler imiş
 
Eya dostlar oşal kuşnı ayanınıEy dostlar o kuşun gerçeğini
Men aytayım siz tinglengiz beyanınıBen söyleyim siz dinleyin beyanını
Köp nâdânlar bilmez ul kuş pâyânınıÇok cahiller bilmez o kuşun değerini
Kolung tutub behişt içre kirer ermişElini tutup cennet içine girer imiş
 
Ul kuş aytur hergiz tınmay men bir zamanO kuş der asla dinmeden ben bir zaman
Ta bermese Kadir menge darü'l-emanTa vermese Kadir bana emniyet yurdu
Heç kalmagay bu könglide zerre gümânHiç kalmayınca bu gönülde zerre şüphe
Andın songra karar tapıb konar ermişOndan sonra karar bulup konar imiş
 
Roze tutub namaz okub tevbe kılğanOruç tutup namaz kılıp tevbe eyleyen
Seher turub Allah teyu kulluk kılğanSeherlerde kalkıp Allah diye kulluk eyleyen
Meşayıhlar hidmetini tamam kılğanŞeyhlerin hizmetini tamam eyleyen
Andağ kullar Hak didârın körer ermişÖyle kullar Hakk cemalini görür imiş
 
Bu Yesevi Miskin Ahmed hayran kalıbBu Yesevi Miskin Ahmed hayran kalıp
"La İlahe İllallah"nı tilge alıb"La İlahe illallah"ı dile alıp
Hak zikrini canu dilge vâsıl kılıbHakk zikrini can ve gönlüne vasıl eyleyip
Uç kuşını lâmekânda körer ermişUç kuşu mekansızlıkta görür imiş
 
HİKMET-114
Allah yâdı nurın kimge atâ kılsaAllah yadı nurunu kime armağan eylese
Nefs u heva menmenlikdin kalur ermişNefs, hevâ, ben-benlikten kalır imiş
Bende eger zâkir bolub Allah deseKul eğer zâkir olup Allah dese
Tutmış köngül zengârını açar ermişTutmuş gönül pasını giderir imiş
 
"Fezküruni ezkürkum" iştib nidâ"Fezküruni ezkürkum"işitip nida
Zikrin aytıb emrin tutub müşahedâZikrini söyleyip emrini tutup müşahede
Kirib gorga tartıb türlük mücahedâGirip kabre çekip türlü mücahede
Aşık canlar sır şarabın içer ermişAşık canlar sır şarabını içer imiş
 
Aşıklarğa bolub Haknıng inâyetiAşıklara olup Hakkın inayeti
Bâtın içre açulur keşf u kerâmetiBâtın içinde açılır keşif ve kerameti
Dillerige saçıb her dem Hak rahmetiDillerine saçıp her an Hakk rahmeti
Fenâ bolub mâ'sivadın keçer ermişFani olup masivâdan geçer imiş
 
"Keşfü'l esrâr" bolub bâtın közi açıbSırları keşfeder olup bâtın gözünü açıp
Hak âşıkı bu dünyanı taşlab kaçıbHakk aşıkı bu dünyayı terkedip kaçıp
Nefs u hevâ közin oyub resen kesibNefs-heva gözünü oyup boynunu kesip
Zail bolub şeytan andın kaçar ermişMahvolup şeytan ondan kaçar imiş
 
Bildi emdi Kul Hace Ahmed ışkdın anglabBildi şimdi Kul Hoca Ahmed aşkdan anlayıp
Candın keçib uşbu yolğa köngül bağlabCandan geçip bu yola gönül bağlayıp
Darığ ömrüm zayi ötti yatu yığlabEyvah ömrüm zayi geçti diye ağlayıp
Nedâmetning hevâsıdın uçar ermişPişmanlığın acısından uçar imiş
 
HİKMET-115
Arif aşık şevki birle kıyamet künArif aşık şevki ile kıyamet günü
Hüdâyığa bahs ü cevab kılar ermişAllah'a konuşup cevap verir imiş
Bu alemde tartğan cevru cefalarınBu alemde çektiği cefa ve eziyetleri
Köksin yarub Hak kaşığa salar ermişGöğsünü yarıp Hakk karşısına koyar imiş
 
Bu âlemde kıldıng meni halkga resvaBu alemde eyledin beni halka rüsva
Didârımnı körsetey deb kıldıng şeydâCemalimi göstereyim deyip eyledin tutkun
Alem halkın düşman kılıb saldıng gavğaAlem halkını düşman eyleyip saldın kavga
Hüdâyığa barıb erza bolar ermişAllah'a gidip arzeder olur imiş
 
Didârımnı arzu kılsang keçe yatmaCemalimi arzu edersen gece yatma
Bu dünyanıng to'masıdın zerre tatmaBu dünyanın lokmasından zerre tatma
Haldın sorsa nâdânlarga sırnı satmaHalden sorsa cahillere sırrı satma
Mundağ erler feyz u fütuh alar ermişBöyle erler feyz ve fetih alır imiş .
 
Didârımnı taleb kılsang arşğa bakğılCemalimi talep edersen arşa bak
Arş üstide ahıng birle otlar yakğılArş üstünde ahın ile ateşler yak
Ümmet bolsang Muhammed'ge kapuk kakğılÜmmet olsan Muhammed’in kapısını çal
Sübhan İgem çın aşıknı sınar ermişSübhan Melik'im gerçek aşıkları sınar imiş
 
Eşitib aşık raks u sema' urğayİşitince aşık raks ve sema edince
Yetti kökdin melaikler yığlıb kelgeyYedi gökten melekler yığılıp gelince
Arş u kürsi levh u kalem dâd eylegeyArş, Kürsi, Levh-i Mahfuz, kalem feryad eyleyince
Yer tebrenib Hakka zâri kılar ermişYer hareketlenip Hakk’a ağlar imiş
 
Ey yer u kök aşıklardın hazer kılıngEy yer ve gök aşıklardan çekinin
Otlığ ahı çıkar bolsa hâzır bolıngAteşli ahı çıkar olsa hazır olun
Kökge bakıb na'ra tartsa korkub turıngGöğe bakıp feryad etse korkup durun
Bir âhh ursa alem yeksan bolar ermişBir "âh" çekse alem yerle bir olur imiş
 
Çın aşıklar zaif bolub selâm kılgayGerçek aşıklar zayıf olup selam edince
Kudret birle perde içre alık alğayKudret ile perde ötesine onları alınca
Didâr üçün küygenlerim kel-kel degeyCemal için yananlarım "gel-gel" deyince
Lütfın körüb çın aşıklar tiler ermişLütfun görüp gerçek aşıklar diler imiş
 
Saffen saffen aşıklarga nidâ kelgeySaf saf dizilen aşıklara nidâ gelince
Yüz yigirme ming aşık tigin safı bolgayYüz yirmi bin aşık tek saf olunca
Cennet kir dep İlahımdın nidâ kelgey"Cennetime gir" deyip Allah'ımdan nidâ gelince
Cennet kirmey didârını körer ermişCennete girmeden cemalini görür imiş
 
Nidâ kelgey melâikge zencir salgılNidâ gelince meleklere zincir vur
Zencir salıb mahşergâhda alıb yürgilZincir vurup mahşer yerine alıp yürü
Didâr üçün küygenlerim ma'lûm kılgılCemal için yananlarımı belli eyle
Aşıkları bi-hud bolub yürer ermişAşıkları kendinden geçip yürür imiş
 
Aytganların kılğay aşık didâr körgeyDediklerini yapınca aşık cemal görünce
Vâsıl bolub mahşer-ara devrân sürgeyVasıl olup mahşerde devran sürünce
Efgânıdın yetti duzah ortab yanğayFeryadından yedi cehennem karışıp yanınca
Melek kelib anga ta'zim kılar ermişMelek gelip ona saygı gösterir imiş
 
Aşıklarnı haybetidin melek kaçğayAşıkların heybetinden melek kaçınca
Korkub barıb duzah içre otlar saçkayKorkup gidip cehennem içine ateşler saçınca
Vehm birle zeher zakkum toya içgeyVehim ile zakkum zehrini doyasıya içince
Kudretiğe hayran bolub kalar ermişKudretine hayran olup kalır imiş
 
Meleklerdin aşıkı köp, ey bi-haberMeleklerinden aşığı çok ey habersiz
Bir âhh ursa alem bolur zer ü zeberBir "ahh"eylese alem olur altın ve mücevher
Zahid abid saliklerin ışk betterZâhid, âbid, sâliklerin aşkı beter
Işksız adem vallah yolda kalar ermişAşksız adem vallahi yolda kalır imiş
 
Kul Hace Ahmed didâr izleb geda bolgılKul Hoca Ahmed cemal arayıp fakir ol
Keçkil ehl-i ayalingdin cüda bolgılGeç çoluk-çocuğundan ayrı kal
Allah hakı bular düşmen süva bolgılAllah hakkı bunlar düşman, uzak ol
Cüdâ bolgan didârını körer ermişAyrı kalan cemalini görür imiş
 
HİKMET-116
Her kişi körse cemaling dünya işin berbâd eterHer kişi görse cemalin dünya işini berbat eder
Keçe kündüz tınabilmes Hüdâyını yâd eterGece-gündüz dinebilmeden Allah’ını yad eder
 
Kim anıng köyide bolsa Hak anıng könglidedürKim O’nun yolunda olsa Hakk onun gönlündedir
Her sarı barsa oşal yarı birle pervaz eterHer nereye gitse o yari ile kanatlanır
 
Keşki men daim sening yadıng birle bolgay edimKeşke ben daima senin yadın ile olsaydım
Bakışıng yüz ming meningdek bendeni azâd eter ;Bakışın yüzbin benim gibi kulunu azad eder
 
Ma'rifet meydanı içre bu köngülni şâd etibMarifet meydanı içinde bu gönlünü şad edip
Dünyasın terk eylegenler Hak birle sevda eterDünyasını terk eyleyenler Hakk ile sevda eder
 
Arif uldur bolsa aşık halkada cevlan etibArif odur olsa aşık halkada yer alarak
İsti'anetni tileb ol pirni kalkan eterYardımını dileyip o mürşidi kalkan eder
 
Huş acâib u garâib bu Hüda'nıng işleriNe hoş, ilginç, gariptir Hakk'ın işleri
Birisin göya kılıban birisin gungkâr eterBirisini konuşkan eyleyip birisini dili tutulmuş eder
 
Körgil uşbu dünya üçün köb cefalar eylesengGör bu dünya için çok cefalar eylesen
Ahiri heç uşbu dünya yer birle yeksan eterSonu hiç; bu dünya yer ile yeksan eder
 
Keçe kündüz arzu kılsang anıng didârınıGece-gündüz arzu eylesen O’nun cemalini
Saf kılgıl bu köngülni bir küni derbâr eterSaf eyle bu gönlünü birgün maksada erdirir
 
Ey Kul Ahmed sen yürüb gamgin köngülni avlagilEy Kul Ahmed sen yürüyüp gamlı gönülü avla
Ehl-i dil bolgan kişi gamgin köngülni şad eterGönül ehli olan kişi gamlı gönülü şad eder.
 
HİKMET-117
Melâmetğe hamr içgen didâriğa battı yaMelamet şarabından içen cemaline battı ya
Pir kolıdın mey içgen envârığa battı yaMürşid elinden mey içen nurlarına battı ya
 
Akman birle karaman köb körüb edi devranAk yüzlü ile kara yüzlü çok görmüştü devran
Himmet kılıb atağa it suvretlik boldı yaHimmet eyleyip ataya köpek görünümlü oldu ya
 
İbrahimğa şek kılğan ot yakıb gül açılğanİbrahim’den şüphe eden ateş yakınca gül açılan
İnanmasang kelib bak körüb bilib aytdı yaİnanmazsan gelip bak görüp bilip dedi ya
 
Şeytan yolığa kirgen Ahmed'ge taşlar atğanŞeytan yoluna giren; Ahmed'e taşlar atan
Tahtes-sera tekinde demdâr bolub yatdı yaToprağın altında tek başına yalnız olup yattı ya
 
Evliyâğa yetgenler dünyasıdın ötgenlerEvliyaya yetişenler dünyasından geçenler
Ihlâslık kul halk içre muradıga yetdi yaİhlaslı kul halk içinde muradına yetti ya
 
Kul Hace Ahmed özing bil günahıngnı hazır kılKul Hoca Ahmed özünü bil günahını hazır kıl
Gaflet birle yatmağıl şeytan mendin kaçtı yaGaflet ile yatma şeytan benden kaçtı ya...
 
HİKMET-118
Hâcet ermes ışk derdiğe devâ sormakGerekli değil aşk derdine deva sormak
Veyran etib ketgen ermiş devâsı yokViran edip gidenimiş devası yok
Canıng kıynab yaşıng akıb huşıng ketibCanını incitip yaşın akıp aklın gidip
Işk derdidin dostlar kattığ belası yokAşk derdinden dostlar acı belası yok
 
Her kim küyer canga alar ışknı otınHer kim yanar cana alır aşkın ateşini
Canı küyse azâsıdın çıkar tütünCanı yansa uzuvlarından çıkar duman
Bağrı anı sâd-paredür yoktur bütünBağrı onun paramparçadır yoktur bütün
Halkğa zâhir körünüb turgan yarası yokHalka zahiren görünüp duran yarası yok
 
Candın keçmey tabmas her kim canâneniCandan geçmeyince bulmaz her kim canânını
Körüb himmet kılmak kerek pervâneniGörüp himmet eylemek gerek pervâneyi
Körüb bilib otka urdı öz canınıGörüp bilip ateşe vurdu öz canını
Sûd u ziyan birle hergiz pervâsı yokKâr-zarar ile asla çekincesi yok .
 
Ança yürdüng ança turdung ey bi-haberO kadar yürüdün o kadar durdun ey habersiz
Nefs u şeytan işleridin kılğın hazerNefis-şeytan işlerinden eyle endişe
Bizdin burun tilim kervan kılgan seferBizden önce dilim kervan kılınca sefer
Ayta ketgen bu dünyanıng vefası yokSöyleye gider bu dünyanın vefası yok
 
Aytıb ötgen erenlerdin yolnı sorgılDeyip geçen erenlerden yolu sorasın
Seherlerde erte kobup çârzarb urgilSeherlerde erken kalkıp dört dövünesin
"Hû" sohbetin kurğan yere özüng urgil"Hû" sohbetini kuran yere özünü vurasın
Yolğa kirgen erenlerni hevası yokYola giren erenlerin hevası yok
 
Kul Hoca Ahmed aytdı dostlar işting munıKul Hoca Ahmed söyledi dostlar işitin bunu
Kaf tağı dek taşlar tegse çıkmas üniKaf dağı gibi taşlar değse çıkmaz sesi
Kimge aytıb kimge yığlay ışk derdiniKime söyleyip kime ağlayıp aşk derdini
Vallah-billah ışk derdini devası yokVallahi-billahi aşk derdinin devası yok...
 
HİKMET-119
Ey köngül kıldırıg günâh hergiz püşeyman bolmadıngEy gönül işledin günah asla pişman olmadın
Sufimen deb laf urub tâlib-i cânan bolmadıngSufiyim deyip laf edip yarin talibi olmadın
Hayf ömrüng ötti bir lâhza giryân bolmadıngYazık ömrün geçti bir an giryan olmadın
Sufi nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın
 
Sufiliğ şundağ mudur dâim işing gaflet birleSufilik öyle midir daima işin gaflet ile
Dâne-i tesbih kolungda tillering ğıybet birleTesbih tanesi elinde dillerin gıybet ile
Selle-i çilpeç urarsen nefsi bed izzet birle"Çilpeç sellesi" vurursun kötü nefs izzet ile
Sufi nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli asla müslüman olmadın
 
Sufi bolsang saf bolğıl cürm ü isyân bolmasunSufi olsan saf ol ki suç ve isyan olmasın
Tâat u takvâ kılıb könglüng perişân bolmasunİbadet-takva eyleyip gönlün perişan olmasın
Cân u dilde yığlağıl mahşerde yalğan bolmasunCan ve gönülde ağla ki mahşerde yalan olmasın
Sofı nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufı-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın
 
Sufilik şartıdurur tünler kobub kan yığlamakSufılik şartıdır geceleri kalkıp kan ağlamak
Her cefağa sabr etüben belni mehkem bağlamakHer cefaya sabrederek belini sağlam bağlamak
Tâlib-i Allah bolub her yahşi sözni sözlemekAllah isteklisi olup her iyi sözü söylemek
Sufi nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın
 
Sufi ya taat kılursan bârçası ucb u riyaEy sufi ibadet eylersin hepsi kibir ve riya
Cân u dil dünyâğa mağrûr tilleringde âh ü vâhCan ve gönül dünyaya mağrur dillerinde ah-vah
Cân berürde bolğung nûr-ı imândın cüdâCan verirken olacağın iman nurundan ayrı
Sufi nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın
 
Sufi bolmay neylesün üyde kılurğa işi yokSufı olmayıp neylesin evde yapacak işi yok
Sofıliğ da'va kılur halkga berürge âşı yokSufılik iddiası eder halka vermeğe aşı yok
Ah ü vâh derler yene közide katre yaşı yokAh-vah derler yine gözünde damla yaşı yok
Sufi nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın
 
Sufi bolub nefs üçün her dem eşikge bakasenSufı olup nefs için her dem kapıya bakasın
Nezr alıb keldi mu deb her dem kişige bakasenAdak alıp geldi mi deyip her dem kişiye bakarsın
Allahnı la'netin boynungga her dem takasenAllah’ın lanetini boynuna her dem takarsın
Sufi nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın
 
Sufimen deb laf urarsen söz ü efğanıng kanıSufıyim deyip söz edersin söz ve figanın hani
Aşkı surh u roy zerdü çeşmi hunbarıng kanıAşk-ı surh ve gözünden akan kanlı yaşın hani
Mürşid-i kamil-i mükemmel rah-ı merdanıng kanıMükemmel mürşid-i kamil yol göstericin hani
Sufi nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın
 
Sufi ya biğam yürersen dane-i tesbih alıb Ey sufi gamsız yürürsün tesbih tanesi alıp
Dünyağa mağrur bolub din işini arka salıbDünyaya mağrur olup din işini arkaya atıp
Korkgıl emdi korkgıl emdi Hüdağa yalbarıbKork şimdi kork şimdi Allah’a yalvarıp
Sofı nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın
 
Sufi bolub malıkes almak üçün kıldıng cedelSufi olup mal almak için eyledin savaş
Zâhiring sufinemâdur bâtınıng dûn ü dağalZâhirin sufi gibidir bâtının uygun değil
Ey bi-haber, ey bi-haber şermendesen ruz-ı ezel :Ey habersiz, ey habersiz mahcupsun ezel gününden
Sufi nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın
 
Dâne-i tesbih alıb el közige hob sufisenTesbih tanesini alıp halk gözüne iyi sufisin
Nefs-i bedni aldıda tersa, cuhudni tovfisenKötü nefsin önünde tersa, cühûdun birisin
Bendeliğ kılıng Hüdâğa yoksa segi kufisenKulluk eyleyin Hakk'a yoksa segi kufisin
Sufi nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın
 
Sufi ya öz tavrınga yalğız Hüdağa bendesenEy sufi öz tavrına yalnız Allah'a kulsun
Aslınga baksang eger alem içinde kendesenAslına baksan eğer alem içinde birsin
Pür-günâh ü pür-hatar hem asiyu şermendesenGünahkar ve hatalı hem asi ve mahcupsun
Sufi nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın
 
Sufi ya kıldıng muhabbet da'vasın divâne bolEy sufi kıldın muhabbet davasını divane ol
Malu mülk ü hanümândın keçgil u bigâne bolMal ve mülk evbarkdan geç ve ilgisiz ol
Kim Hüda deb sözlese ming örgülüb pervâne bolKim Allah diye söylese bin dönüp pervanesi ol
Sufi nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın
 
Sufi ya da'vayı ışk kıl bârçadın bîzâr bolEy sufi aşk davasını eyle herşeyden bizar ol
Uykunı eyleb haram tünler kobub bîdâr bolUykuyu eyleyip haram geceleri kalkıp uyanık ol
Derdi yok biderdni körseng kaçgıl u âzâr bolDerdi yok dertsizi görsen kaç ve uzak ol
Sufi nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın
 
Ahmedâ sen sufi bolsang sufiliğ âsân emesEy Ahmed sen sufi olsan sufilik kolay değil
Hak Resul sufi bolub dünya malın süygen emesHakk Rasulü sufi olup dünya malını sevmiş değil
Dünyânı süygen kişi bişek biling insân emesDünyayı seven kişi şüphesiz bilin insan değil
Sufi nakş boldung veli hergiz müsülman bolmadıngSufi-nakş oldun veli, asla müslüman olmadın...
 
HİKMET-120
Aşıklıknı da’vasını kılgan kişiAşıklığın davasını güden kişi
Ma'şukıdın zerre gâfil bolganı yokMaşuk'undan zerre gafil olduğu yok
Işk gevheri tibsiz derya içre pinhânAşk incisi dipsiz deniz içinde gizli
Candın keçmey ol gevherdin alğanı yokCandan geçmeyince o inciden aldığı yok
 
Gevher alur gevvas eger candın keçseİnci alır dalgıç eğer candan geçse
Şeydâ bolub ışk şarabın her kim içseTutkun olup aşk şarabını her kim içse
Neçe aylar neçe künler eger ötseNice aylar nice günler eğer geçse
Işknı güli açılıb hergiz solğanı yokAşkın gülü açılıp asla solduğu yok
 
Aşık bolub tapay deseng Hakknı yolınAşık olup bulayım desen Hakk'ın yolunu
Asragın sen ışk bağıda esrar gülinSaklayasın sen aşk bağında sırların gülünü
Mihnet birle sınar ermiş yahşi kulınSıkıntı ile sınar imiş iyi kulunu
Çın aşıknı andın köngli kalğanı yokGerçek aşığın ondan günlünün kaldı yok
 
Mihnetni deryasıda mevc urğusıSıkıntının deryasında çalkalanası
İlm u amel kiylu kâller şevk ölğüsiİlim ve amel, söz ve işler şevk ölgüsü
Bu tengizge kim kiriban kim çıkğusıBu denize kim girerek kim çıkası
Aşık kullar ma'şukıdın kalğanı yokAşık kulların maşuğundan kaldığı yok
 
Kul Hace Ahmed kabul kıldı eymağlıknıKul Hoca Ahmed kabul eyledi gizliliği
Kabul kıldı ışk otığa küymeğlikniKabul eyledi aşk ateşinde yanmaklığı
Cannı berib satkun aldı küymeğlikniCanını verip satın aldı yanmaklığı
Çın sözümdür hergiz anı yalğanı yokGerçek sözümdür asla onun yalanı yok...
 
HİKMET-121
Aşık kişiler keçeleri yatmasa behrakAşık kişiler geceleri yatmasa iyidir
Her derd ü elem tegse figân etmese behrakHer derd ve elem gelse feryad etmese iyidir
 
Başın yarıb kanğa boyab kılsa sitemlerBaşını yarıp kana boyayıp eylese sitemler
Urdı meni deb zalime söz katmasa behrakVurdu bana diye zalime söz katmasa iyidir
 
Derviş boluban halk içide tespih ögürübDerviş olarak halk içinde tesbih çevirip
Sufi bolub alemğa özin satmasa behrakSufi olarak aleme özünü satmasa iyidir
 
Ötgen sufiler il közidin yürmeyin kaçtıGeçen sufiler halk gözünden yürümeyip kaçtı
Hakknı tilegen halk içinde yürmese behrakHakk'ı dileyen halk içinde yürümese iyidir
 
Her yerde Hüda hazır ve nazır keldürürlerHer yerde Allah hazır ve nazır eyletirler
Bica oturub Hakknı belend etmese behrakBoş yere oturup Hakk'ı uzak etmese iyidir .
 
Sufi boluban saf bol ey bende-i AllahSufi olarak saf ol ey Allah'ın kulu
Sufi bolub ul yalğan demi ötmese behrakSufi olup o yalan demi geçmese iyidir
 
Allah dese kılsa nihan bid'at-ı bisyarAllah dese eylese gizli sayısız bidatı
Andağ sufiler roze namaz tutmasa behrakÖyle sufiler oruç, namaz kılmasa iyidir
 
Her kimni öz yolıda eyley şeydaHer kimi öz yolunda eyleyince tutkun
Divâne-i jülideni ayb etmese behrakSevgilinin divanesini ayıp etmese iyidir
 
Hakknı tanugan özgeni hergiz tanumaslarHakk’ı tanıyanlar özgeleri asla tanımazlar
Allah demegen bolsa anı ölgeni behrakAllah demeyen olsa onun ölmesi iyidir
 
Sufi bolasen hayu heves kılmağıl aslaSufi olasın hay u heves eyleme asla
İt nefsi üçün bendege kan tutmasa behrakKöpek nefsi için kullara kan tutmasa iyidir
 
Rezzak deding berdi senge rızk u ferevanRezzak dedin verdi sana rızık ve nasip
Şeytan sözige bende kulak salmasa behrakŞeytan sözüne kul kulak asmasa iyidir
 
Hakdın eşitib aydı munı Ahmedi MiskinHakk'dan işitip söyledi bunu Miskin Ahmed
Çın bendesini sinesidin ketmese behrakGerçek bağlısının sinesinden gitmese iyidir...
 
HİKMET-122
Eyâ dostlar ışk gevvası bolmagunçaEy dostlar aşk dalgıçı olmayınca
Vahdâniyet deryasığa kirse bolmazVahdaniyet deryasına girse olmaz
Ol deryanı gevheridür Hak visâliO deryanın gevheridir Hakk visali
Candın keçib kirmegünçe körse bolmazCandan geçip girmeyince görse olmaz
 
Himmet kurın can belige mehkem çalmayHimmet kemerini can beline sağlam sarmayınca
Mâsivanı muhabbetin özdin salmayMasivanın muhabbetini özden salmayınca
Köz yaşını niyâz eyleb râzın aytmayGözyaşını niyaz eyleyip yakarışını söylemeden
Esrâr yolın merdanlardın bilse bolmazSırlar yolunu merdlerden bilse olmaz
 
"Yuhibbuhum" şarabını içmegünçe"Yuhibbuhum" şarabını içmeyince
"Veyuhibbunehu" libasını kiymegünçe"Ve yuhibbunehu" libasını giymeyince
Riyâzetni potasını boğmagunçaRiyazetin boynunu boğmayınca
Hak cemâlin muradınça körse bolmazHakk cemalini muradınca görse olmaz
 
"Limâallah" makamıga barmagunça"Limâ Allah" makamına varmayınca
"En temûtu" sarayığa kirmegünçe"En temûtu" sarayına girmeyince
"Fenâfillah" deryasıga çommagunça"Fenâfillah" deryasına batmayınca
"Bekâbillah" gevheridin alsa bolmaz"Bekâbillah" gevherinden alsa olmaz
 
Şeriatı salâhini kiymegünçeŞeriatın kisvesini giymeyince
Tarikatnı Burakığa minmegünçreTarikatın Burak'ına binmeyince
Cezb ü cünün alemige barmagunçaCezbe ve coşku alemine gitmeyince
Hakikatnı meydanige kirse bolmazHakikatın meydanına girse olmaz
 
Merdânlarnı muradıdur Hak didârıMertlerin muradıdır Hakk’ın cemali
Hak didârı kerek bolsa bol bidârîHakkın cemali gerek olsa ol uykusuzlardan
Kul Hace Ahmed seher vaktde kılgıl zârıKul Hoca Ahmed seher vaktinde dök gözyaşı
Bidâr bolmay Hak cemâlin körse bolmaUykusuz olmadan Hakk cemalin görse olmaz...
 
HİKMET-123
Muhabbetni deryasığa çommağunçaMuhabbetin deryasına batmayınca
Ey dostlarım ışk gevherin alsa bolmazEy dostlarım aşk mücevherini alsa olmaz
Tang atkunça feryad urub zâr ingremeyTan atana kadar feryad edip ağlayıp inlemedikçe
Sarraf bolub ışk derdini bilse bolmazSarraf olup aşk derdini bilse olmaz
 
Işk derdini bilgen kişi dünya taparAşk derdini bilen kişi dünyayı bulur
Erenlerni izin alıb tınmay öperErenlerin izin alıp dinmeden öper
Muhabbetni şevki birle yaşın seperMuhabbetin şevki ile yaşını döker
Yaşı akmay riyazetde solsa bolmazYaşı akmadıkça riyazette solsa olmaz
 
Hakka aşık dervişleri sengi mahekHakk'a aşık dervişleri sengi mahek
Bu alemde mekan kılmas canı felekBu alemde yerleşmez feleğin canı
Nefsi ölük köngli tirik misli melekNefsi ölü gönlü diri sanki melek
Mundağ bolmay sırdın behre alsa bolmazBöyle olmadan sırdan nasip alsa olmaz
 
Candın keçib baş oynamay halis bolmazCandan geçip baş oynamadan halis olmaz
Tirik ölmey mecaziğe rast sözlemezDiri ölmeden örnek diye doğru söylemez
Hakikatnı şahı birle raz etelmezHakikatın şahı ile niyaz edemez
Halis bolmay dünya ukbin salsa bolmazHalis olmadan dünya derdini koysa olmaz
 
İhlas gerek eya talib âşık bolsangİhlas gerek ey talib aşık olsan
Candın keçib mihnet tartıb sâdık bolsangCandan geçip sıkıntı çekip sadık olsan
Andın songra dergahıga lâyık bolsangOndan sonra dergahına layık olsan
Lâyık bolmay didârını körse bolmazLayık olmadan cemalini görse olmaz
 
Aşıklarga derd u bela afet kerekAşıklara derd ve bela afet gerek
Hakdın bizar can berürge rahat kerekHakk'dan yakınarak can vermeğe rahat gerek
Melâmetge ihanetge takât kerekMelamete, ihanete takat gerek
Takât kılmay Hakk'a aşık bolsa bolmazTakat eylemeden Hakk'a aşık olsa olmaz
 
Işksızlarnı kördüm dostlar hayran yürürAşksızları gördüm dostlar şaşkın yürür
Mü'minmen deb imanları veyran yürürMüminim deyip imanları viran yürür
Ruzı mahşer didar körmey sersan yürürMahşer günü cemal görmeden sersem yürür
Pir-i muğan nazar kılmay körse bolmazPir-i kamil nazar eylemeden görse olmaz
 
Aşıkları mihnet ister candın bizârAşıkları sıkıntı ister candan şikayetçi
Ruze namaz tesbihleri PerverdigârOruç, namaz, tesbihleri Allah
Tınmay küyer ta'atları Hak sen didârDinmeden yanar ibadetleri Hak sen cemal
Yar istemey bendemen deb tursa bolmazYar istemeden kulunum deyip dursa olmaz
 
Tarikatnı şevki, zevki küymek-yanmakTarikatın şevki, zevki yakılmak yanmak
Hakdın kaçgan nâcinslerdin kaçıb tanmakHakk'dan kaçan soysuzlardan kaçıp uzaklaşmak
Yüz ming türlük cefa tegse boyun sunmakYüz bin türlü cefa değse boyun sunmak
Boyun sunmay ışk dükanın kursa bolmazBoyun sunmadan aşk pazarını kursa olmaz
 
Nâdân kim deb sorsa aytıng bîhaberlerCahil kim deyip sorsa söyleyin habersizler
Hakdın korkmay nâcinslerni sorab izlerHakk'dan korkmadan soysuzları sorup arar
Ayet hadis beyan kılıng kattığ sözlerAyet-hadis beyan eyleyin kesin sözler
Hemdem bolub nâdân birle tursa bolmasHemdem olup cahil ile dursa olmaz
 
Zinhar, zinhar kaçıb yürgil bolsa nâdânSakın sakın kaçıp yürü olsa cahil
Hakk yadını aytsa her kim oşal merdanHakk'ın zikrini söylese her kim odur mert
Cannı canğa peyvend kılsa oşal işanCanı cana bağlasa odur hoca
Ursa sökse ol azizdin tansa bolmazVursa, çekiştirse o azizden kaçsa olmaz
 
Teberrükdür ol azizdin uluş alıngMübarektir o azizden pay alınız
Yastanıban astanesin yolın sorıngArayıp dergahının yolunu sürün
Yol körsetse canu dilni berbad beringYol gösterse can ve gönülü berbad verin
Berbad bermey ışk yolığa kirse bolmazBerbad vermeden aşk yoluna girse olmaz
 
Aşıklarnı halk içinde sırrı pinhanAşıkların halk içinde sırrı gizli
Ahı serdi kökke yeter rengi hazanAhı serdi göğe ulaşır solgun rengi
Közi giryan bağrı biryan hane veyranGözü yaşlı bağrı yanık evi viran
Mundağ bolmay Hak yolını bilse bolmazBöyle olmadan Hakk yolunu bilse olmaz
 
Kul Hace Ahmed zahid bolma aşık bolgılKul Hoca Ahmed zahid olma aşık ol
Bu yollarda bibak yürme sâdık bolgılBu yollarda yalnız yürüme sadık ol
Leyli Mecnun Ferhad Şirin Vamık bolgılLeyla-Mecnun, Ferhat-Şirin, Vamık ol
Aşık bolmay Hak didârın körse bolmazAşık olmadan Hakk cemalin görse olmaz...
 
HİKMET-124
Ma'rifetni minberige minmegünçeMarifetin minberine binmeyince
Şeri'atnı işlerini bilse bolmazŞeriatın işlerini bilse olmaz
Şeri'atnı işlerini edâ kılmayŞeriatın işlerini tamam eylemeyince
Tarikatnı meydanığa kirse bolmazTarikatın meydanına girse olmaz
 
Tarikatde türlük edeb bilmegünceTarikatda türlü adabı bilmeyince
Nefsi birle muharebe kılmagunçaNefsi ile muharebe kılmayınca
Işk yolıga özin lâyık etmegünçeAşk yoluna özünü layık etmeyince
Hakikatnı sırlarını bilse bolmazHakikatın sırlarını bilse olmaz
 
Şeriatde murad oldur yolga kirmekŞeriatta maksat odur yola girmek
Tarikatde murad oldur nefsdin keçmekTarikatta maksat odur nefsden geçmek
Hakikatde aziz cannı feda kılmakHakikatta aziz canı feda eylemek
Candın keçmey ışk şarabın içse bolmazCandan geçmeden aşk şarabını içse olmaz
 
Burya bolmay şeyhmen deban da'va kılganKamil olmadan "şeyhim"diye iddia eden
Özi kılmay halklar ara va'zın aytganKendi yapmadan halk içinde vaaz edip söyleyen
Sözi yalgan dünya üçün amel kılganSözü yalan dünya için amel işleyen
Dünya koymay hâl ilmini bilse bolmazDünyayı bırakmayınca "Hal" ilmini bilse olmaz
 
Erenler uşbu yolga kadem urdıErenler bu yola adım attı
Mücahede mungı birle amel kıldıMücahede derdi ile amel eyledi
Mükaşefe batın içre ma'lum boldıMükaşefe batın içinde malum oldu
Mundağ bolmay dergahığa yetse bolmazBöyle olmayınca dergahına yetse olmaz
 
Ne ameldür ermen teyu da'va kılmakNe iştir erim diye iddia eylemek
Seccadeni halklar arta turga salmakSeccadeyi halk içinde Tur'a koymak
Özi bilmey, bu ma'naga nefsin urmakKendisi bilmeden bu mânâya nefsini vurmak
Gevvas bolmay dürr-gevherin alsa bolmazDalgıç olmadan inci-cevherini alsa olmaz
 
Vahdaniyet kemesini sırrın bilmeyVahdaniyet gemisinin sırrını bilmeden
Işk u esrar sözleridin haber almayAşk-sırlar sözlerinden haber almadan
Tecrid-tefrid işlerini edâ kılmayTecrid-tefrid işlerini tamam eylemeden
Ul tevhidni mevasıdın alsa bolmazO tevhidin meyvesinden alsa olmaz
 
Kul Hace Ahmed tecrid-tefrid ümid kılgılKul Hoca Ahmed tecrid-tefrid ümid eyle
Mustafa'nı sözlerige amel kılgılMustafa’nın sözlerine amel eyle
Tevbe deban tünler körüb zâr ingregilTevbe diyerek geceleri görüp ağlayıp inle
Zâr yığlamay didarını körse bolmazAğlayıp inlemeden cemalini görse olmaz...
 
HİKMET-125
Dostlarığa açdım İzim gevheriniDostlarına açtım Rabb'im cevherini
Âsanlık birle ol gevherdin alsa bolmazKolaylık ile o cevherden alsa olmaz
Cefa çekmey, mihnet tartmay hizmet kılmayCefa çekmeden mihnet çekmeden hizmet kılmadan
Uşbu pirni sarayığa kirse bolmazBu Pir'in sarayına girse olmaz
 
Aşık kullar hülle kiyib Burak minerAşık kullar kaftan giyip Burak biner
Hur u kusur ongu sofu feriştelerHuri ve hizmetçiler sağ ve solu melekler
Ul Burakğa bakıb anda hayran kalarO Burak'a bakıp orada hayran kalır
Aşık bolmay ol Burak'ğa minib bolmazAşık olmadan o Burak’â binip olmaz
 
Rahman İgem rahm kılıb kirgüz yolğaRahman Melik'im rahmet eyleyip girdir yola
Rahmetingdin müjde bergil asi kulğaRahmetinden müjde ver asi kula
Yoldın azgan kullarıngnı salgıl yolğaYoldan şaşıran kullarını koy yola
Kılavuzsız uşbu yolğa kirse bolmazKılavuzsuz bu yola girse olmaz .
 
Muhabbetni deryasığa çomub batgılMuhabbetin denizine gömülüp bat
Aşıklarnı sohbetige özüng katgılAşıkların sohbetine özünü kat
Muhabbetni bazarığa özüng satgılMuhabbetin pazarına özünü sat
Özüng satmay Hak rahmetin alsa bolmazÖzünü satmadan Hakk rahmetin alsa olmaz
 
Erenlerni izin izleb yolğa kirsengErenlerin izini arayıp yola girsen
Keçgil fani dünyasıdın çın kul bolsangGeç fani dünyadan gerçek kul olsan
Kılavuzsız uşbu yolğa kirer bolsangKılavuzsuz bu yola girer olsan
İzleb anı tabmağunça kirse bolmazArayıp onu bulmadıkça girse olmaz
 
Muhabbetni deryasığa açgıl közniMuhabbetin deryasına aç gözünü
Tevbe kılıb Hak yolığa algıl özniTevbe eyleyip Hakk yoluna al özünü
Muhabbetni deryasığa salgıl özniMuhabbetin deryasına sal özünü
Tevbe kılmay bu sevdanı kılsa bolmazTevbe eylemeden bu sevdayı gütse olmaz
 
Şeriatnıng meydanığa özin salmayŞeriatın meydanına özünü koymadan
Tarikatnıng bostanıda cevlan kılmayTarikatın bahçesinde dolaşmadan
Hakikatnıng deryasıdın gevher almayHakikatın deryasından cevher almadan
Ma'rifet adabını bilse bolmazMarifet adabını bilse olmaz
 
Kul Hace Ahmed Hakk yolıda turğıl müdamKul Hoca Ahmed Hakk yolunda dur daima
Aşıklarga derman bergil ale'd-devamAşıklara derman ver devamlı olarak
Aşıklarnı arzusıdur darü's-selamAşıkların arzusudur selam yurdu
Aşık bolmay darü's-selam kirse bolmazAşık olmadan selam yurduna girse olmaz...
 
HİKMET-126
Işk da'vasın kılğan aşık giryan bolurAşk davasını güden aşık giryan olur
Bu dünyanı gurbetidin ölse bolmazBu dünyanın gurbetinden ölse olmaz
Huşı ketib bağrı anı biryan bolurŞuurunu kaybedip onun bağrı yanık olur
Haya ketib perdesini türse bolmazHaya gidip perdesini dürse olmaz
 
Bu dünyanı işretidin keçgen kişiBu dünyanın eğlencesinden geçen kişi
Bihud yürer tınmay akar közdin yaşıBaşıboş yürür dinmeden akar gözden yaşı
Vale bolub hayran yürer yaz u kışıAşık olup şaşkın yürür yaz ve kışı
Vahşi yanglığ eldin çıkar yürse bolmazVahşi gibi elden çıkar yürüse olmaz
 
Keçe kündüz közde yaşın jale kılganGece-gündüz gözde yaşı pınar eyleyen
Feryad urub seherlerde vale bolganFeryad edip seherlerde aşık olan
Köksin teşib çarzarb urub nale kılganBağrını deşip dört dövünüp feryad eden
Mundağ emi dergahıdın ketse bolmazBöylesi erin dergahından gitse olmaz
 
Keçe turub yürmey tınmay yığlaganlarGece kalkıp yürümeden, durmadan ağlayanlar
Işk otığa yürek bağrın dağlaganlarAşk ateşine yürek-bağrını dağlayanlar
Resva bolub sırdın ma'na anglaganlarRüsva olup sırdan manâ anlayanlar
Halk içide resva bolub yürse bolmazHalk içinde rüsva olup yürüse olmaz
 
Allah yadın aytıb yürüb zâri kılganAllah zikrini deyip yürüyerek ağlayan
Közde yaşın akkuzuban cari kılganGözden yaşını akıtarak devam eden
Sersan bolub kıbab birle yürüş kılganSersem olup tanla beraber yürüyen
Andağ erdin cüda bolub yürse bolmazÖyle erden ayrı olup yürüse olmaz
 
Aşıklarday daim müdam Haknı izlerAşıklar her zaman devamlı, Allah'ı arar
Zahir yüzüb batınıda arşnı közlerZahiri bırakıp batında arşı gözler
Taliblerge ayet-hadis sözin sözlerTaliplere ayet-hadis sözlerini söyler
Sır sözini nâdânlarga aytsa bolmasSır sözünü cahillere söylese olmaz
 
Kayda barsa ışk dükanın anda kurdıNereye gitse aşk pazarını orada kurdu
Leyli Mecnun bu dünyanı devrin sürdiLeyla-Mecnun bu dünyanın devrini sürdü
Şeyh Mansur "Ene'l-Hakk" deb gavğa kıldıŞeyh Mansur "Ene’l-Hakk" deyip kavga eyledi
Vefa kılgan erenlerdin yansa bolmazVefa eyleyen erenlerden yansa olmaz
 
Sırdın ma'na tuymaganlar biganedürSırdan anlam duymayanlar yabancıdır
Ul aşıklar mekanları veyranedürO aşıklar mekanı viranedir
Kayda barsa hemhanesi cananedürNereye gitse evdeşi sevgilidir
Tünler kobmay aşıkman deb yürse bolmazGeceleri kalkmayıp aşığım deyip yürüse olmaz
 
Gevvas bolmay gevher üçün derya çommazDalgıç olmadan mücevher için denize dalınmaz
Candan keçmey çommağunça hergiz almazCandan geçmeden, dalmadıkça asla alınmaz
Bir katreğa kani bolmay ul dür bolmazBir damlaya kanaat etmeden o inci olmaz
Kani bolmay şevk şarabın içse bolmazKanaat etmeden şevk şarabını içse olmaz
 
Kul Hace Ahmed lahed ara makam tutmayKul Hoca Ahmed kabir içinde makam tutmayınca
Fenafillah makamıdın yelib ötmey"Fenâfillah" makamından aşıp geçmeyince
Pir-i muğan katresidin cur'a yutmayPir-i kamilin damlasından yudum yutmadan
"Limaallah" makamığa yetse bolmas"Li me Allah"makamına erse olmaz...
 
HİKMET-127
Allah yâdın aytur kullar ma'nâ birleAllah yâdını söyler kullar mâna ile;
Bî-manâga hergiz kulak salmaz bolurMânasıza aslâ kulak salmaz olur.
Allah degen âşık kullar dâim-müdâmAllah diyen âşık kullar daima-devamlı
Hak yâdıdın zerre gâfil bolmaz bolurHakk yâdından zerre gâfil olmaz olur.
 
Hakk yâdıdın zerre gafil bolmağanlarHakk yâdından zerre gâfil olmayanlar,
Yatsa kopsa Hak zikrini koymağanlarYatsa, kalksa, Hakk zikrini bırakmayanlar,
Vallâh-billâh dünyâ harâm almağanlarVallah, billah dünya haram, almayanlar,
Gor içinde ol kul hergiz ölmez bolurKabir içinde o kul asla ölmez olur.
 
Ma'rifetning bostanıda cânıng bergenMârifetin bostanında canını veren,
Muhabbetning meydânıda baş oynağanMuhabbetin meydanında baş oynayan,
Hakikatnıng deryâsıdın gevher alğanHakikatin denizinden cevher alan
Gevvâs yanglığ ol deryâdın çıkmaz bolurDalgıç gibi o denizden çıkmaz olur.
 
Erenleri ol deryâğa çomdı battıErenleri o denize daldı, battı;
Keçe kündüz tınmay bir dem yâdın ayttıGece gündüz dinmeden bir an, zikrini söyledi
Ölmes burun cân aççığın zehrin tattıÖlmeden önce can acısının, zehrini tattı;
Ahiret esbâbını salmaz bolurAhiret hazırlıklarını koymaz olur.
 
Gâfil bolmas Hak yâdıdın tünler tamâmGâfil olmaz Hakk yâdından geceleri tamam;
Lokma helâl taleb kılur yemes harâmHelâl lokma talep eyler, yemez haram;
Dervîş kerek uşbu sıfat birle müdâmDerviş gerek işbu sıfat ile daima
Kul boluban kulluğıdın tanmaz bolurKul olarak kulluğundan caymaz olur.
 
Kul boluban kulluk kılur HâcesiğeKul olarak kulluk eyler Rabb’ine
Tenin cânın ayamas ol MevlâsığaTenini, canını esirgemez o Mevlâ'sına;
Sâbir bolup ümit tutar va'desiğeSabreder olup umut tutar vaadine
Cefâsıdın çın âşıklar kaytmaz bolurCefasından gerçek âşıklar dönmez olur.
 
Cefâ çekmey âşık bolmas tıngla ğafilCefa çekmeden âşık olmaz, dinle gâfil
Cefâ çekip sâbir bolğıl bolma câhilCefa çekip sabreder ol, olma cahil;
Rızâ bolup kulluk kılğan bolur âkilRâzı olup kulluk eyleyen olur akıllı
Câhil âdem birbiridin yanmaz bolurCahil insan birbirinden ayrılmaz olur.
 
Kulmen teyü Hak emrini kılmağanlarKulum diye Hakk emrini kılmayanlar
Kudretini körüp ibret almağanlarKudretini görüp ibret almayanlar,
İmân İslam ahkâmların bilmegenlerİman-İslam kurallarını bilmeyenler
Uluğ künde kızıl yüzlüg bolmaz bolurUlu günde kızıl yüzlü olmaz olur.
 
Hak yolını şevki köptür bilgenlergeHak yolunun şevki çoktur bilenlere;
Korkunç birle yetkil oşal ölgenlergeKorku ile ulaş o ölenlere;
Asân körinür yolnı müdâm yürgenlergeKolay görünür yolu daima yürüyenlere;
Mundağ kullar gor azâbın bilmez bolurBöyle kullar kabir azabını bilmez olur.
 
Kul Hâce Ahmed Allah degil yaşıng akkayKul Hoca Ahmed, Allah de, yaşın aka
Ötken arif himmet kılıp kolung tutkayGiden ârif himmet eyleyip elini tuta
Rahmı kelse Rahim Mevlâm rahim kılğayRahmeti gelse, Rahim Mevlâ'm rahmet eyleye
Hâce kulın hergiz zâyi koymaz bolurAllah kulunu aslâ kayıpta koymaz olur...
 
HİKMET-128
Eyâ dostlar bu yollarnıng ukbâsı köpEy dostlar bu yolların ukbası çok
Ötse bolmaz pir hizmetin kılmagunçaGeçse olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
Yüz ming belâ, mihnet, afet hatarı köpYüz bin bela, sıkıntı, afet tehlikesi çok
Tuysa bolmaz pir hizmetin kılmagunçaDuysa olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
 
Şeriatsız tarikatga ötüb bolmazŞeriatsız tarikata geçmek olmaz
Hakikatsız marifetge yetib bolmazHakikatsız marifete yetmek olmaz
Pirsiz hergiz şevk şarâbın tatıb bolmazPirsiz asla şevk şarabını tatmak olmaz
Tatsa bolmaz pir hizmetin kılmağunçaTadsa olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
 
Nâdânlarga sırr ma'nânı aytıb bolmazCahillere mana sırrını deyip olmaz
Dürr gevherni mührege satıb bolmazİnci, mücevheri ucuza satmak olmaz
Edhem sıfat dünya ukbin yetib bolmazEdhem gibi dünya kaygısını yetmek olmaz
Yetse bolmaz pir hizmetin kalmağunçaYetse olmaz Pir hizmetini kılmayınca
 
Sırsız yüz ming taat kıldım yoldın azdımSırsız yüzbin ibadet eyledim yoldan şaştım
Râhılesiz yolğa kirib talıb tozdumYol göstericisiz yola girip şaşırıp kaldım
Pir-i muğan nazar kıldı nefsdin sezdimPir-i kamil nazar eyledi nefsden sezdim
Sezse bolmaz pir hizmetin kılmağunçaSezse olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
 
Vâderiğa tuymay kaldım ömrüm öttiVah neyazık duymadan kaldım ömrüm geçti
Nefsu hevâ orta alıb meni yuttıNefs-heva ortaya alıp beni yuttu
Bihamdillâh pir-i muğan kolum tuttıAllah'a şükürler Pir-i kamil elimden tuttu
Tutsa bolmaz pir hizmetin kılmağunçaTutsa olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
 
Vallah Tallâh sümme Billâh sırsız bolmazVallahi, Tallahi, hayır Billahi sırsız olmaz
Sırsız yüz ming tâ'at kılsang makbul bolmazSırsız yüzbin ibadet eylesen makbul olmaz
Neçe aytsam bihaberler munı bilmezNe kadar desem habersizler bunu bilmez
Bilse bolmaz pir hizmetin kılmağunçaBilse olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
 
Candın keçmey baş oynamay yolğa salmasCandan geçmeyip, baş oynamadan yola iletmez
İ'tikadıng tam bolmasa kolung almasİnancın tam olmasa elinden tutmaz
Tâliblerde ketse hevâ kudret bolmasTaliblerden gitse heves, kudret olmaz
Keçse bolmaz pir hizmetin kılmağunçaGeçse olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
 
Eyâ talib ölmes burun ölekörginEy talip ölmeden önce öledur
Yahşilerning hâk-ı pâyı bolakörginİyilerin ayağının tozu oladur
Tufrak bolub feyz u fütuh alakörginToprak olup feyz-fetih aladur
Alsa bolmaz pir hizmetin kılmağunçaAlsa olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
 
Hakikatnın yollarıda yüz ming hatarHakikatın yollarında yüzbin tehlike
Belin bağlab yolga kirgen âhir yeterBelini bağlayıp yola giren sonunda ulaşır
Sır eşiğin yastanğanlar murad taparSır eşiğine başvuranlar murat bulur
Tapsa bolmaz pir hizmetin kılmağunçaBulsa olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
 
Muradıngga yetey deseng bolğıl bidârMuradına yeteyim desen olasın uykusuz
Ehlü ayâl hânumândın bolğıl bizârÇoluk-çocuk, ev-barkından olasın şikayetçi
Ahir bir kün körsetgüvsi senge didarSonunda bir gün gösterecektir sana cemal
Körse bolmaz pir hizmetin kılmağunçaGörse olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
 
Allâh degil cânıng küyüb otlar çıksunAllah de ki canın yanıp ateşler çıksın
"Hû" degende söngeklering barın caksun"Hû" dediğinde kemiklerin hepsi kırılsın
Bağrıng teşib öbkeng şişib erib aksunBağrın deşip dalağın şişip eriyip aksın
Aksa bolmas pir hizmetin kılmağunçaAksa olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
 
Uşbu yolğa kadem koyğan candın keçtiBu yola adım atan candan geçti
Zikr-i kalbin ayta ayta köksin teştiKalb zikrini diye diye göğsünü deşti
Andın songra cânân bakıb eşik açtıOndan sonra Sevgili bakıp kapı açtı
Açsa bolmaz pir hizmetin kılmağunçaAçsa olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
 
Yüz ming münâcât aytıb yığlay senge HudâYüzbin dua deyip ağlayım sana Allah
Hırsu hevâ menmenlikdin kılğıl cüdaHırs ve heva, ben-benlikten eyle uzak
Lutf eyleseng menmenlikni kılay edâLutfeylesen ben-benliği eyleyim tamam
Kılıb bolmaz pir hizmetin kılmağunçaEylemek olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
 
Rahman İgem rahmetingge lâyık kılğılRahman Melik'im rahmetine layık eyle
Berki yanglığ himmet berib âşık kılğılBerki gibi himmet verip aşık eyle
Tâ ölgünçe sıdkım birle sâdık kılğılTa ölene kadar sıdkım ile sadık eyle
Bolsa bolmaz pir hizmetin kılmağunçaOlsa olmaz Pir hizmetini kılmadıkça
 
Kul Hace Ahmed Allah demey ne iş kılayKul Hoca Ahmed Allah demeyip ne iş eyleyim
Amelim yok zâr ingremey ne iş kılayAmelim yok inleyip ağlamayı, ne iş eyleyim
Hakk'dın korkub kan yığlamay ne iş kılayHakk'tan korkup kan ağlamayıp ne iş eyleyim
Kılıb bolmaz pir hizmetin kılmağunçaEylese olmaz Pir hizmetini kılmadıkça...
 
HİKMET-129
Tatavvu' roze tutar halklarğa şeyhlik satarNafile oruç tutar halklara şeyhlik satar
İlmi yok amidin beter âhir zaman şeyhleriİlmi yok amadan beter ahir zaman şeyhleri
 
Belige fota çalur özüni kişi sanurBeline kuşak bağlar özünü adam sanır
Arasatda oktanur âhir zaman şeyhleriArasat’da bırakılır ahir zaman şeyhleri
 
Başığa destar orar ilmi yok nege yararBaşına sarık vurur ilmi yok neye yarar
Okı yok yayın kurar ahir zaman şeyhleriOku yok yayını çeker ahir zaman şeyhleri
 
Alayıdın al kılur ma'mileni mal kılurAlayından al eyler muameleni mal eyler
Essiz ömrin yel kılur ahir zaman şeyhleriSahibsiz ömrünü yel eyler ahir zaman şeyhleri
 
Şeyhlik uluğ turur Hazret'ge eltgen iştururŞeyhlik uludur Hazret’e ulaştıran iştir
Aş bermes bağrı taş turur âhir zaman şeyhleriAş vermez bağrı taştır ahir zaman şeyhleri
 
Miskin Ahmed kandasen Hakk yolıda nedesenMiskin Ahmed neredesin Hakk yolunda ne edesin
İlming yok ne sandesen ahir zaman şeyhleriİlmin yok ne haldesin ahirzaman şeyhleri...
 
HİKMET-130
Muhabbetni küçesini kezgen arifMuhabbetin sokağını gezen arif
Yahşi bilür humganlarnı alametinİyi bilir sadıkların belirtisini
İradetdin kollarığa harbe alıbİradeden ellerine harbe alıp
Def’in eyler mazarratnıng selametinDefin eyler zararlının selametini
 
Andağ âşık ayakığa başın koysaÖyle aşık ayağına başını koysa
Bina koymay nefs hevânı közin oysaBirşey bırakmadan nefs-hevanın gözünü oysa
Şevk şarabın içib tâki ruhı kansaŞevk şarabın içip ta ki ruhu kansa
Heç ağzıdın salmaz tevbe nedâmetinHiç dilinden bırakmaz tevbe pişmanlığını
 
Yolın tabıb bâtın közi açılganlarYolunu bulup bâtın gözü açılanlar
Hâr u hasdek ayağ astı yançılganlarHâr uhas gibi ayak altına serilenler
Berg-i güldek solub tozub saçılgânlarGül yaprağı gibi solup kuruyup saçılanlar
Eralmaz ol halâyıknıng melametinEremez o kulun melametine
 
Sufi kerek bâtınını kılsa sâfiSufi gerek bâtınını eylese safi
Taat kılsa mânende-i Bişr-i Hâfiİbadet eylese Bişr-i Hâfi misali
Andın songra va'desiğe bolar vâfiOndan sonra vadesine olur vefalı
Bişek körer her kim keşf ü kerâmetinŞüphesiz görür herkes keşif ve kerametini
 
"Ricalün la tulhihim" deb aytdı Hudâ"Ricalün fa tülhihim" deyip söyledi Allah
Oşal merdân mâsivâdın bolur cüdaO yiğit masivadan olur ayrı
Zikrin aytıb her nefesde olsa revâZikrini deyip her nefesde olsa hazır
Tapar her dem ğavsü'l-ğıyas celâletinBulur her zaman gavslar gavsı celaletini
 
Lâhed arâ mürid eger makam tutsaKabir içre mürid eğer makam tutsa
Dervişlikde kırk tört makam andın ötseDervişlikte kırkdört makam ondan geçse
Şeyhmen teyu binâ koyub otnı yutsaŞeyhim deyip ortaya çıkıp ateşi yutsa
Bimeşakkat tapmaz iman halâvetinMeşakkatsiz bulmaz iman hoşluğunu
 
Devr ayağı yetib keldi ey bihaberDevr ayağı yetip geldi ey habersiz
İçrür koymaz neçe eger kılsang hazerİçirir koymaz nice eğer çekinsen
Vâ hasretâ imânıngda köptür hatarVah yazık imanında çoktur tehlike
Kutulmazsan bermey anı emânetinKurtulamazsın vermedikçe onun emanetini
 
Kul Hâce Ahmed zâhir a'ma yol adaştıKul Hoca Ahmed zâhir âmâsı yolu şaşırdı
Taliblerni suhbetiden yırak kaçtıTaliplerin sohbetinden uzak kaçtı
Karıb çöküb Hakk yolığa aklı şaştıİhtiyarlayıp çöküp Hakk yoluna aklı şaştı
Tangla barsa körmez kömi ferâğatınSeherle varsa görmez körün feragatini...
 
HİKMET-131
Essiz bu tarikatnıng tansuk aydıEşsiz bu tarikatın sonu nerede
Dostlarım aramızda ıdlanmaz ulDostlarım aramızda dolaşmaz o
Ger idi bolmas erdi âşıklardaEğer gezseydi olmazdı aşıklarda
Neçe yol kerkler omın kirlenmez ulNice yol kirler yerini kirlenmez o
 
Ol erning güli ul şeriatdurO erin gülü o şeriattır
Mevası tatlık lokma-ı tarikatdurMeyvesi tatlı tarikat lokmasıdır
Kim kulunıng kulı bolsa hakikatdurKim kulunun kulu olsa hakikattır
Kaf tağın tükel yutsa turlanmaz ulKaf dağını toptanyutsa turlanmaz o
 
Nişânın ayta ketti âşıklarıBelirtisini söyleyerek gitti aşıkları
İsteyu boldı anıng sâdıklarıİsteyip oldu onun sadıkları
Bolduk deb aytmadılar lâyıklarıOlduk diye söylemediler layıkları
Körgenin körgen yerde söylenmez ulGördüğünü gördüğü yerde söylenmez o
 
Söz taşta bolsa içde meze bolmazSöz dışta olsa içte lezzet olmaz
İçmi kuruk bolsa anda meze bolmazİçi kuru olsa orada lezzet olmaz
Neçeler arzu kılıb behre almazNiceleri arzu eyleyip nasip almaz
Da'vâga ma'na alıb yüzlenmez ulİddia ile anlamını arayıp bulunmaz o
 
Kamuğ â'zâ suvretidin til keçmeğünçeBütün organ derdinden dil geçmedikçe
"Mûtû kable en temûtu" bolmağunça"Mûtû kable'en temûtu" olmadıkça
Zâhiride baş közini yummağunçaZahirinde baş gözünü yummadıkça
Bâtında iç közi körgenmez ulBatında kalb gözüyle görünmez o
 
Emgeksizin yetmekligi ermes âsânSabırsızın ulaşması değildir kolay
Neçük çinger yetmegünçe humı humdanNasıl acı meyve yutmayınca hamlarından
Bolmağunça bu yol içre mungluğ hayrânOlmadıkça bu yol üzere dertli, şaşkın
Kuruğ otun küymeğünçe gürlenmez ulKuru odun yanmadıkça alevlenmez o
 
Kul Hace Ahmed kattığlanıb küysin emdiKul Hoca Ahmed sıkılarak yansın şimdi
İçü taşıng hâm kalmasun pişsin emdiİç ve dışın ham kalmasın pişsin şimdi
Dostlar menge sözni aytsın emdiDostlar bana sözünü söylesin şimdi
Yok erse mârifeting turlanmaz ulYoksa marifetini ele vermez o...
 
HİKMET-132
Dem bu demdür özge demni dem demeDem bu demdir başka demi dem deme
Dünyadın biğam ötersen gam demeDünyadan gamsız geçersin gam deme
 
Küymese can u diling hem ustıhanYanmasa can ve gönlün hem bedenin
Köz yaşıng akkan birle sen nem demeGöz yaşının akması ile sen nem deme
 
Hâh külse yığlasa aşık ediKahkahayla gülse ağlasa aşık idi
Çehre-i surhın körüb biğam demeRahat yüzünü görüp gamsız deme
 
Aslı nesling katre-i âb-ı meniAslın-neslin erlik suyu damlası
Hasnı körseng sen özüngdin kem demeHası görsen sen özünden eksik deme
 
Ademide zerre ma'na bolmasaAdem oğlunda zerre kadar mana olmasa
Sen anı Adem körüb Adem demeSen onu adam görüp adam deme
 
Tuymasa sırr ma'nadın Adem emesDuymasa mana sırrından adam değildir
Sen anı suvret körüb mehrem demeSen onun suretini görüp mahrem deme
 
Ger yürekde bolmasa yüz dağ-ı derdEğer yürekte olmasa yüz derd yarası
Zinhar kaçgıl anı hemdem demeSakın, kaç onu hemdem deme
 
Tekse bilgen âbdâr hançeriDeğse bilen âbdâr hançeri
Can berür cânâneğe merhem demeCan verir canan merhem deme
 
Dostlar divane ermes her kişiDostlar divane değildir her kişi
Azze ve celldin keçmese adem deme"Azze ve celle"den geçmese adem deme
 
Misli deryâ yüzide yürğen hasıDerya üzerinde yürümüş hası
Hay Hu degen birle mehkem deme"Hayy-Hu" demek ile derviş deme
 
Ahmedâ tutkıl ğanimet her nefesEy Ahmed ganimet bil her nefesi
Yârsız ötgen bu demni dem demeYarsız geçen bu demi dem deme...
 
HİKMET-133
Muhabbetsiz halâyıkdın her kim kaçsaMuhabbetsiz kişilerden her kim kaçsa,
Ariflerni suhbetide cevlân kılurAriflerin sohbetinde dolaşır
Ortap köyüp ışk yoluda yaşın saçsaYanıp yakılıp aşk yolunda yaşını saçsa
Sübhân İgem arş üstide mihmân kılurSübhan Melik'im Arş üstünde konuk eyler.
 
Bendem degey küygenlerni süyüp AllahKulum diyerek yananları sevip Allah,
Hak körsetkey dîdârını Vallâh billâhHakk gösterecek cemalini Vallah-Billah.
Kayda barsa tesbihleri Şey'en li'llâhNerede gitse, tesbihleri "Şey’en Li’llah"
Her ne tapsa Hak yolında ihsân kılurHer ne bulsa, Hakk yolunda ihsan eyler.
 
Zâkir bolup zikrin aytsa kelgey nidâZâkir olup zikrini dese, gelecek nida;
Şeytan-la’in yetmiş ferseng bolğay cüdâLânetli şeytan yetmiş fersah olsun ayrı
Derdi bolsa Hak derdige bergey devâDerdi olsa, Hakk derdine verecek deva;
Andağ kulnı özi izlep cânan kılurÖyle kulu kendisi arayıp canan eyler.
 
Tün seherler Hak uyğatıp kan yığlatarGeceleri seherlerde Hakk uyandırıp kan ağlatır
Bidâr kılıp öz ışkığa bel bağlatarUykusuz eyleyip kendi aşkına bel bağlatır
Devâsı yok derdni berip zâr ingreterDevası yok derdi verip ağlatıp inletir;
Munda yığlap anda barsa sultan kılurBurada ağlayıp orada gitse, sultan eyler.
 
Hakk'a âşık bolğan kullar dâim bidârHakk'a âşık olan kullar daima uykusuz
Rızvan emes maksûdları berür didarCennet değil arzuları, verir cemal
Ehl ü ayâl hânumândın bolur bizârÇoluk-çocuk, ev-barktan olur şikayetçi;
İsmâil dek aziz cânın kurbân kılurİsmâil gibi aziz canını kurban eyler.
 
Şeyhmen teyü baş kötergen Hakka rakibŞeyhim diye baş kaldıran Hakk’a rakip;
Menlik kılıp sübhânığa bolmaz habibBenlik eyleyip Sübhan'ına olmaz sevgili
Bidâr bolup derdsizlerge bolgan tabibUykusuz olup derdsizlere olan tabip;
Bu dünyanı mü'minlerge zindan kılurBu dünyayı müminlere zindan eyler.
 
Ey mü'minler tâat kılıp tayanmanglarEy mü'minler, ibadet eyleyip dayanmayın;
Emânetdür aziz cânğa inanmanglarEmanettir, aziz cana inanmayın;
Harâm harış yapmış malğa inanmanglarHaram-mekruh yığmış mala inanmayın
Mâllarını karış atlığ yılan kılurMallarını "karış" adlı yılan eyler.
 
Bu dünyâğa binâ koyğan Kârun kanıBu dünyaya bina koyan Karun hani,
Dava kılğan Firavn birle Hâmân kanıDâva eyleyen Fir'avn ile Hâmân hani,
Vâmık Azrâ, Feryâd Şirin Mecnûn kanıVâmık-Azra, Ferhad-Şirin, Mecnun hani;
Kahr eylese bir lahzada yeksân kılurKahreylese, bir lahzada yerlebir eyler.
 
Hiç bilding mi âdem ölmey kalğanınıHiç bildin mi insanoğlunun ölmeyip kaldığını,
Bu dünyânı vefâsını bilgeniniBu dünyanın vefasını bildiğini,
Dünyâ-taleb bûy-ı Hudâ alğanınıDünya isteklisinin Hakk kokusunu aldığını
Allah deseng köz yaşıngnı bârân kılurAllah desen, göz yaşını yağmur eyler.
 
Işk derdige deva sorgan hazır tilbeAşk derdine deva soran hazır tilbe
Zahirde yok batın içre kılur cilveZâhirde yok batın içinde eyler cilve
Mazı sarıng barıng içre kılur ğalbeMazı sarın hepsinin içinde eyler galip
Işk derdige deva kılsa Rahman kılurAşk derdine deva eylese Rahman eyler
 
Kimni körseng bu yollarda yalğan âşıkKimi görsen, bu yollarda sahte âşık;
Zâhir sûfi batın içre ermez sâdıkZâhir sufi, batın içinde değil sâdık;
Anıng üçün ma'şûkığa bolmaz lâyıkOnun için sevdiğine olmaz lâyık
Yalğançını rûz-ı mahşer sersân kılurYalancıyı mahşer günü şaşkın eyler.
 
Ten sözlemez cân sözleme imân sözlerTen söylemez, can söylemez, iman söyler
Cândın keçken çın âşıklar Haknı közlerCandan geçen gerçek âşıklar Hakk'ı gözler;
Ariflerge hizmet kılıp yolın tüzlerAriflere hizmet eyleyip yolunu düzler
Ol âşıknı halâyıkka sultân kılurO âşıkı ahaliye sultan eyler.
 
Aşık bolsang keçe kündüz ışk istegilAşık olsan, gece gündüz aşk iste
Tâ'at kılğıl keçe kobup hiç yatmagılİbadet eyle, gece kalkıp hiç yatma
Akil bolsang nâdânlarğa sır aytmagılAkıllı olsan, cahillere sır söyleme
Çın dervişler tâatların pinhân kılurGerçek dervişler ibadetlerini gizli eyler.
 
Derviş bolsang tâat kılğıl kılma riyâDerviş olsan, ibadet eyle, eyleme riya;
Her guşede tâat kılğıl Tengrim güvâhHer köşede ibadet eyle Tanrı’m tanık
Yalğan derviş kayda barsa zevk ü da'vâSahte derviş nereye gitse, zevk ve dâva;
Adil pâdşah tâatların isyân kılurAdil padişah ibadetlerini isyan eyler.
 
Vây oşandağ dervişlerdin penâh bergilVay, o türlü dervişlerden kurtuluş ver
Ol nâdânğa ülfet kılmay cânım algilO cahile ülfet eylemeyip, canımı al
Eyâ mahbûb yolda kaldım yolğa salgılEy sevgili, yolda kaldım, yola koy
Tevbelikni Hâcem câyın bostan kılurTevbe edenin Rabbim yerini bostan eyler.
 
Dervişmen dep tâat kılur halk içindeDervişim deyip ibadet eyler halk içinde;
Riyâ kılıp yügrüp yürer anda mundaRiya eyleyip dolaşıp yürür orada burada;
Allah üçün tâat kılğan derviş kandaAllah için ibadet eyleyen derviş nerede?
Çın dervişler tağ u çölni mekân kılurGerçek dervişler dağ ve ovayı mekân eyler.
 
Aşık bolsang ışk yolıda fenâ bolğılAşık olsan, aşk yolunda yok ol
Didâr izlep hasretide eda bolğılCemal arayıp hasretinde tamam ol
Merhem bolup çın derdlikke devâ bolğılMerhem olup gerçek dertliye deva ol
Hulk-ı huşnı cân alurda âsân kılurGüzel huyluyu can alırken kolay eyler.
 
Aşıkları Hakk'a bakıp na'ra tartarAşıkları Hakk’a bakıp nâra atar
Muhabbetni deryasığa çomup batarMuhabbetin denizine dalıp batar;
Gevher alıp ma'şûkığa zârın aytarCevher alıp sevdiğine derdini söyler
Katre yaşı yerge tamsa ummân kılurDamla yaşı yere damlasa, umman eyler.
 
Aşıklarğa berdi ışkın küydürgeliAşıklara verdi aşkını yandırmağa
Züleyha dek kaddin dütâ kıldurgalıZüleyha gibi vücudunu iki büklüm eylemeğe
Riyazette reng-i rûyın soldurgalıRiyâzette yüzünün rengini soldurmağa
Çın âşıknı reng-i rûyın saman kılurGerçek âşıkın yüzünün rengini saman eyler.
 
Aşıkları Hakk kahrıdın korkup titrerAşıkları Hakk kahrından korkup titrer;
Yer ü kökde melâyikler yığlab turarYer ve gökte melekler ağlayıp durur;
Gâhi kızıl gâhi sarığ bolup turarBâzen kızıl, bâzen sarı olup durup
Nâle kılıp yer ü kökni lerzân kılurFeryad eyleyip yer ve göğü lerzan eyler.
 
Aşıklarnı has maşukı seherhezlerAşıkların gerçek sevgilisi seherde bekler
Nida kılgay "ya abdi" dep batın közlerNida eyleyince "ya kulum" deyip batın gözler
Işk şiddeti tuğyan kılsa derdi zarlarAşk şiddeti coşsa derd-i zârlar
Kaydasan dep yürek bağrın biryan kılurNerdesin deyip yürek-bağrını biryan eyler
 
Kaydasan dep kaydasan dep âşık aytarNerdesin?" deyip, nerdesin?" deyip âşık söyler;
Aşıklarda had ne bolğay ma'şuk aytarAşıklarda had ne ola, mâşuk söyler;
Ağzı aytmas tili aytmas dili aytarAğzı demez, dili demez, gönlü söyler;
Üç yüz altmış tamurları lerzân kılurÜçyüz altmış damarları lerzan eyler
 
Aşıklarnı kıyamet küni hâlin sorgayAşıkların kıyamet günü halini soracak
Çın âşıknı kögsin yarıp dâğın körgeyGerçek âşıkın göğsünü yarıp dâğını görecek
Pâk ağzıdın kefki akıp yügrüp körgeyTemiz ağzından köpüğü akıp yürüyüp görecek
Kimge berse pâk ışkını hayrân kılurKime verse temiz aşkını, hayran eyler
 
Aşıklarnı talebleri câm-ı şarâbAşıkların istekleri şarap kadehi
Maşukığa yetmek üçün bağrı kebâbSevgilisine ermek için bağrı kebap;
Ruhlarını ğızâsıdur çeng ü rebâbRuhlarının gıdasıdır çeng ve rebap;
Ahı çıksa yetti iklim veyran kılurAhı çıksa, yedi iklimi viran eyler.
 
Kudret birle her ne kılsa erklig öziKudret ile her ne eylese, Kadir özü;
Kudretidin ma'lûm turur kış u yazıKudretinden mâlumdur kış ve yazı;
Ey na-insâf Allah bile kılma bâziEy insafsız, Allah ile eyleme iddia
Kahhâr İgem cânlığlarnı bi-can kılurKahhar Melik’im canlıları cansız eyler.
 
Yığlamaknı her âdemge bergen kanıAğlamayı her insana veren hani;
Yığlamaklığ âsân emes bağrı kanıAğlamaklık kolay değil, bağrı hani
Köz yaşıngnı riyâ kılma Haknı tanıGöz yaşını riya eyleme, Hakk’ı tanı
Hak te'alâ süygenlerni giryân kılurHakk Teâlâ sevdiklerini giryan eyler.
 
Kul Hâce Ahmed bendemen dep urmagil lâfKul Hoca Ahmed, kulum deyip vurma lâf;
Riyâ birle kılğan tâat barça gezâfRiya ile eylediğin ibadetin hepsi boş;
Şeriatda tarikatda kârıng hilâfŞeriatte, tarikatte kazancın şüpheli;
Ahiretde kezzâblarnı üryân kılurAhirette yalancıları üryan eyler...
 
HİKMET-134
Muhabbetni bostanıda hezar destanMuhabbetin bahçesinde binlerle destan
Bülbülleri sayrar anda efgan kılurBülbülleri şakıyıp orada figan eyler
Ma'rifetni meydanıda cevlan kılganMarifetin meydanında dolaşan eyleyen
Keçe kündüz közyaşını umman kılurGece gündüz gözyaşını deniz eyler
 
Ul bülbülni avazını eşitgenlerO bülbülün feryadını işitenler
Tekebbürni tağın kesib uşatganlarKibirin dağını kesip benzetenler
Bu dünyanı mezesini unutganlarBu dünyanın lezzetini unutanlar
Feryad urub yığlab közin giryan kılurFeryad edip ağlayıp gözünü giryan eyler
 
Aşık kullar bu dünyanı közge ilmezAşık kullar bu dünyayı göze iliştirmez
Dünya ışkın zahid kullar tilge almazDünya aşkını zahid kullar dile almaz
Keçe kündüz mest ü hayran özge kelmezGece gündüz mest ve hayran kendine gelmez
Didar tileb köksin teşib nâlân kılurCemal dileyip göğsünü deşip ağlar eyler
 
Vaderiğa keçti ömrüm toymay kaldımVah ne yazık geçti ömrüm doymadan kaldım
Rahilesiz yolga kirib harıb kaldımRehbersiz yola girip yorulup kaldım
Himmet kurın belge mehkem çalıb aldımHikmet kemerin bele sağlam bağladım
Özi süygen aşıkların sersan kılurKendini seven aşıkları darmadağın eyler
 
Eya aşık keçe kündüz tınmay yığlaEy aşık gece gündüz dinmeden ağla
Küyüb pişib yürek bağrıng ezib dağlaYanıp pişip yürek bağrını ezip dağla
Ecel yetse merdânevar beling bağlaEcel yetse merdcesine belini bağla
Mundağ aşık barsa anda mihman kılurBöyle aşık varsa orada konuk eyler
 
Şeyh Mansur özbaşını dârda kördiŞeyh Mansur öz başını darağacında gördü
Pertev saldı Hak didârın anda kördiNur gönderdi Hakk cemalini orada gördü
Bihûd bolub özin bilmey efgan kıldıŞuursuz olup kendini bilmeden feryad eyledi
Vaşuka deb özin bilmey cevlan kılurVaşuka diye kendini bilmeden dolaşır
 
Şeyh Şibli aşık bolub bilmey öttiSeyh Şibli aşık olup bilmeden geçti
Şeyh Bayezid yetmiş yolı özin sattıŞeyh Bayezid yetmiş yol kendini sattı
Bu dünyanı izzetlerin taşlab attıBu dünyanın izzetlerini kaldırıp attı
Ötken işge nedamet deb efgan kılurGeçen içe pişmanlık diye feryad eyler
 
Andağ erler suhbetini tabgan kişiEyle erlerin sohbetini bulan kişi
Mest ü hayran bolub yürer yaz u kışıElest ve hayran olup yürür yaz ve kışı
Seherlerde çarzarb urmak anı işiSeherlerde dört döğünmek onun işi
Zahir hande bâtınların pinhan kılurZahir neşeli bâtınlarını gizli eyler
 
Mundağ bolmay Hak vaslığa yetib bolmazBöyle olmadan Hakk vuslatına ermek olmaz
Resva bolmay sırdın manâ alıb bolmazRüsva olmadan sırdan mânâ almak olmaz
Hû zikrini aytıb daim tildin koymazHû zikrini deyip daima dilden bırakmaz
Vehmi birle dillerini lerzan kılurHayali ile dillerini lerzan eyler
 
Kul Hace Ahmed bu hikmetni kimge aytdıngKul Hoca Ahmed bu hikmeti kime söyledin
Arifmen deb halayıkga okub yaydıngArifim diye ahaliye okuyup yaydın
Te'sir kılmas alimlerge aytgan pendinTesir eylemez alimlere söylediğin öğüdün
Arif uldur ten mülkini veyran kılurArif odur beden mülkünü viran eyler...
 
HİKMET-135
Tecellini makâmıdur aceb makâmTecellinin makamıdır garib makam;
Ol makâmda âşık kullar cevlân kılurO makamda âşık kullar dolaşır
Kay köngülge tecellisin pertev salsaHangi gönüle tecellisinin nurunu gönderse
Bi-hud bolup özin bilmey efğan kılurŞuursuz olup kendini bilmeden feryad eyler
 
O makâmnı yollarını rehzeni barO makamın yollarının rehzeni var
Kılavuzsız yolğa kirse yoldın azarKılavuzsuz yola girse, yoldan şaşar
Vesvâs eylep şeytân-la’in dinin buzarVesvese eyleyip lânetli şeytan dinini bozar
Öz yolığa salıp anı hayrân kılurKendi yoluna koyup onu şaşkın eyler
 
Ol makâmnı bildürgeni rehber kerekO makamı bildiren rehber gerek;
Tarikatnı pişeside safder kerekTarikatın ön safında safder gerek;
Uşbu yolnı zabt eylegen server kerekİşbu yolu zabteyleyen server gerek;
Andağ mürşid uçmağ mülkin tayrân kılurÖyle mürşid cennet mülkünü hazır eyler.
 
Ol makâmğa yetken âşık şarâb içerO makama eren âşık şarap içer;
Hânumânın ber-bad berip cândın keçerEv-barkını yağmaya verip candan geçer;
Şevk kanatın Hazret taba tutup uçarŞevk kanadını Hazret’e doğru tutup uçar;
Arş u kürsi levh ü kalem tayrân kılurArş ve Kürsü, Levh ve Kalem tayran eyler.
 
Didâr tilep terk eyleseng mâ-sivânıCemal dileyip terk eylesen mâsivayı;
Ölmez burun vücudıngnı eyle fâniÖlmeden önce vücudunu eyle fâni;
"Ve enhârun min aselin musaffa"nı"Ve enhârun min aselin musaffa" yı;
Uçmağını hâs kulığa ihsân kılurCennetini hâs kuluna ihsan eyler.
 
Ol makâmnı tevhid atlığ darahtı barOl makamın tevhid adlı ağacı var;
Sâyeside âşık kullar Burâk-suvârGölgesinde âşık kullar Burak'a biner;
Her bir şâhı ming yılçalık yolnı tutarHer bir dalı bin yıl kadarlık yolu tutar;
Her kaysısı öz özige ünvân kılurHerhangisi kendi kendine ünvan eyler.
 
Ol darahtnı mevasıdın tatkan kullarO ağacın meyvesinden tadan kullar,
Dünyâsını âhiretge satkan kullarDünyasını âhirete satan kullar,
Gor içinde âsâyişde yatkan kullarKabir içinde huzur içinde yatan kullar
Seherlerde köz yaşını ummân kılurSeherlerde göz yaşını umman eyler.
 
Himmet kurın Kul Hâce Ahmed belge bağlaHimmet kuşağını Kul Hoa Ahmed bele bağla;
Muhabbetni otu birle yürek dağlaMuhabbetin ateşi ile yürek dağla;
Yakang tutup tang atkunça tınmay yığlaYakanı tutup tan atana kadar dinmeden ağla;
Şâyed senge rahm eyleben cânân kılurMeğer sana rahmet ederek canan eyler...
 
HİKMET-136
Uşbu sırnı bilmegen cahil kişiBu sırrı bilmeyen cahil kişi
Dervişlerni kadrini kaçan bilürDervişlerin değerini ne zaman bilir?
Til uçıda ümmetmen deb da'va kılurDil ucuyla ümmetim diye iddia eder
Mustafa'nıng kadrini kaçan bilürMustafa'nın değerini ne zaman bilir?
 
Tarikatnı lezetidin tatkan kişiTarikatın lezzetinden tadan kişi
Dünyasını din yolıda satkan kişiDünyasını din yolunda satan kişi
Keçe-kündüz közde yaşı akkan kişiGece-gündüz gözde yaşı akan kişi
Bu dünyanı kadrini kaçan bilürBu dünyanın değerini ne zaman bilir?
 
Keçe-kündüz taat kılsa oşal aşıkGece-gündüz ibadet eylese o aşık
Bu dünyada günahın bolar farikBu dünyada günahından olur uzak
Dervişlerni gıybet kılgan ol münafıkDervişleri gıybet eden o münafık
Ma'rifetni kadrini kaçan bilürMarifetin değerini ne zaman bilir?
 
Dünya malın yığıb yolnı yitürgenlerDünya malını yığıb yolu yitirenler
Essiz ömrin küfr içinde keçürgenlerKısa ömrünü küfr içinde geçirenler
Kılavuzsız biyabanda yürügenlerKılavuzsuz kırlarda yürüyenler
Muhabbetni kadrini kaçan bilürMuhabbetin değerini ne zaman bilir?
 
Köp kişiler da'va kılur nefs közetibÇok kişiler iddia eder nefsini gözetip
Yeb, içib, hayvan kebi tünler yatıbYeyip-içip hayvan gibi geceleri yatıp
Roze tutmas, zekat bermes hem uyatıbOruç tutmaz, zekat vermez hem utanıp
Hak Te'ala kadrini kaçan bilürHakk Teala’nın değerini ne zaman bilir?
 
"Külli muttaki alimen", deb aytdı Resul"Külli muttaki alimen" diye söyledi Rasul
Ey Kul Ahmed, bul hadisni kılgıl kabulEy Kul Ahmed bu hadisi eyle kabul
Suyri halkı kabul kılmay boldı melulSuyri halkı kabul eylemeyip oldu melûl
Cahil halkı pir kadrini kaçan bilürCahil halkı pir değerini ne zaman bilir?..
 
HİKMET-137
Sübhân İzim bendesige lutf eyleseSübhan Rabb’im kuluna lutf eylese,
İçi yarup taşı küyüb biryân bolurİçi aydınlanıp, dışı yanıp biryan olur.
Pir etegin tutup âşık yolğa kirsePir eteğini tutarak âşık yola girse,
Haknı izlep ikki közi giryân bolurHakk'ı izleyip iki gözü giryan olur.
 
Candın keçmey ışk sırrını bilse bolmazCandan geçmeden aşk sırrını bilse olmaz;
Maldın keçmey menmenlikni koysa bolmazMaldan geçmeden ben-benliği koysa olmaz;
Şermi bolmay yalğuz özin süyse bolmazUtangaç olmadan yalnız kendini sevse olmaz;
Andağ âşık el közidin pinhân bolurÖyle âşık halk gözünden gizli olur.
 
Canıng kıynap zakkum çaynap aşık bolgılCanını incitip zakkum çiğneyip aşık ol
Yaşıng döküp közüng suvlap sadık bolgılYaşını döküp gözünü sulayıp sadık ol
Andın keyin dergahığa layık bolgılOndan sonra dergahına layık ol
Canıng berseng rahm eylese canan bolurCanını versen rahmet eylese canan olur
 
Divâne-i jülide mu Haknı tapkanSaçı-başı dağınık divane mi Hakk'ı bulan;
Şemşir-i Hakk kolğa alıp nefsni çapkanHakk kılıcını ele alıp nefsi kovalayan,
Kayda barsa közni yumup sırnı tapkanNereye varsa, gözü yumup sırrı bulan;
Andağ sırnı tapkan kişi merdân bolurÖyle sırrı bulan kişi yiğit olur.
 
Işk yolıda keçe kündüz yığlağanlarAşk yolunda gece gündüz ağlayanlar,
Cândın keçip belin mehkem bağlağanlarCandan geçip belini sıkı bağlayanlar,
Hizmet kılıp Hak sırrını anglağanlarHizmet eyleyip Hakk sırrınr anlayanlar
Tün uykunı harâm kılıp nâlân bolurGece uykusunu haram eyleyip ağlar olur.
 
Vâ deriğa ışk yolıda cânın bermeyVah ne yazık, aşk yolunda canını vermeden,
Gevvâs bolup deryâ içre gevher termeyDalgıç olup deniz içinden cevher dermeden,
Hak'dın özge gafletlerni yırak salmayHakk'tan başka gafletleri uzaklaştırmadan
Tangla barsa nedâmetler çendân bolurSabaha varsa, pişmanlıklar pek çok olur.
 
Aşık bolsang Bayezid dek özüng satgılAşık olsan, Bâyezid gibi kendini sat
Vallâh-billâh dünyâ harâm taşlap atgılVallah-billah dünya haram, kaldırıp at
Kanlar töküp közleringdin tünler katgılKanlar döküp gözlerinden geceleri don
Bir lahzada şeytân mülki veyran bolurBir anda şeytan mülkü viran olur.
 
Tang atkunça zikrin aytkıl canıng birleTan atana kadar zikrini söyle, canın ile
Tağ u çölnü bostân kılgıl kanıng birleDağ ve ovayı bostan eyle, kanın ile
Taşdan kattığ taşka yatkıl yanıng birleTaştan katı taşa yat, yanın ile
Yoldın azğan yüz ming gafil merdân bolurYoldan çıkan yüz bin gafil yiğit olur.
 
Taşdın kattığ taşnı süzgen bi-haberlerTaştan katı taşı süzen habersizler,
Ukbâ işin arka taşlap dünyâ izlerAhiret işini geri bırakıp dünyayı arar
Ayet hadis beyân kılsâm kattığ sözlerAyet, hadis beyan eylesem, sert konuşur
Zâhir âdem bâtınları şeytân bolurDışı insan, içleri şeytan olur.
 
Zikrin aytğıl kanlar aksun közleringdinZikrini söyle, kanlar aksın gözlerinden
Hikmet aytğıl dürler tamsun sözleringdinHikmet söyle, inciler damlasın sözlerinden
Güller unsun her bir baskan izleringdinGüller bitsin, her bir bastığın izlerinden
Gülge baksang gül açılıp bostan bolurGüle baksan, gül açılıp bostan olur.
 
Seherlerde erte turup kanlar yutgılSeherlerde erken kalkıp kanlar yut
Pir-i muğan etegini mehkem tutgılPir-i kamil eteğini sağlam tut
Hakka âşık bolğan bolsang cândın ötgilHakk'a aşık olmuş olsan, candan geç
Cândın keçken çın âşıklar üryân bolurCandan geçen gerçek aşıklar üryan olur.
 
Bu dünyâda fakirlikni âdet kılganBu dünyada fakirliği âdet eyleyen
Hârlık tartıp meşakkatnı râhat bilgenHakirlik çekip meşakkati rahat bilen,
Kul Hâce Ahmed yahşılarğa hizmet kılganKul Hoca Ahmed, iyilere hizmet eyleyen,
Kıyâmet kün andağ kişi sultân bolurKıyamet günü öyle kişi sultan olur...
 
HİKMET-138
Arif âşık cân mülkide elem tartsaArif âşık can yurdunda elem çekse,
On sekkiz ming kamuğ alem gülgül bolurOn sekiz bin bütün evren gül bahçesi olur.
Köngül kuşı şevk kanatın tokup uçsaGönül kuşu şevk kanadını çırpıp uçsa,
Cümle vücud yâdın sayrar bülbül bolurBütün varlık yâdını söyler bülbül olur.
 
Muhabbetni meydânığa özin salsaMuhabbetin meydanına kendisini koysa
Marifetni meydanıga özin ursaMârifetin meydanına kendini vursa
Sırr şarâbın içip âşık rûhı kansaSır şarabını içip âşık ruhu kansa,
Meveddetni gülzârıda huş gül bolurMeveddettin gülzarında hoş gül olur.
 
Erenleri Hak yâdıdın gafil bolmasErenleri Hak yâdından gâfil olmaz;
"Ricalün lâ tülhihim" der Hâliku'n-nâs"Ricâlun lâ tulhihim" der Hâlıku'n-nâs
Eren yolın tutkan hergiz yolda kalmasEren yolunu tutan aslâ yolda kalmaz;
Ol hazretde sır esrârı makbûl bolurO hazrette sır esrarı makbul olur.
 
"Elest" hamrın kimge berse oşal sâki"Elest" şarabını kime verse o sâki,
Bilâ-müdâm içip asrar mengü bâkiDevamlı içip saklar ölümsüz baki;
Tenin cânın küydürüb şevk ihrâkıTenini canını yakarak şevk ihrakı;
İçden küyer yıkılıb hem kül bolurİçten yanar yıkılarak hem kül olur.
 
Zâhirini atı birle bezegenlerDışını adı ile bezeyenler,
Bâtınların otu birle tüzegenlerİçlerini ateşi ile düzenleyenler,
Şevk otını iç köngülge kezegenlerŞevk ateşini gönülün içine yerleştirenler
Mâsivâ birle kaçan meşğul bolurMasîvâ ile ne zaman meşgul olur?
 
Tarikatdur bu yol atın bilse dervişTarikattir bu yol, adını bilse derviş,
Ma'rifetni metâ'ıdın alsa dervişMârifetin mallarından alsa derviş,
Özge yollar bâd-ı hevâ sansa dervişBaşka yollar kötülük yeli; sansa derviş,
Hakikatnı meydânıda er ol bolurHakikatin meydanında er o olur.
 
Kattığlanıp Kul Hâce Ahmed yolğa kirgilDayanarak Kul Hoca Ahmed, yola gir
Kulnı körseng kulı bolup ma'nâ sorgılKulu görsen, kulu olup mânâ sor
Yâ İlâhim rûzı kılsa manâ algılYâ İlâhım, nasip kılsa, mânâ al
Ma'nâ sorap manâ algan çın kul olurMâna sorup mâna alan gerçek kul olur...
 
HİKMET-139
Seher vaktde kobup yığlab nâle eyleSeher vakti kalkıp ağlayıp, feryad eyle;
Nâlişingdin yer ü kökler nevâ kılsunFeryadından yer ve gökler neva eylesin
Hakka sığnıp köz yaşıngnı jâle eyleHakk'a sığınıp göz yaşını çağlayan eyle;
Andın songra Hak derdingge devâ kılsunOndan sonra Hakk derdine deva eylesin.
 
Çın derdlikni Allah süyüp bendem dediGerçek dertliyi Allah sevip kulum dedi
Üç yüz altmış bakıp anı gamın yediÜç yüz altmış bakıp onun gamını yedi
Melayikler yaşın alıp tuhfe kıldıMelekler yaşını alıp armağan eyledi
Kan yığlagıl yaşıng alıp güvah kılsunKan ağla yaşını alıp tanık eylesin.
 
Yüz ming günâh sâdır boldı bilelmedingYüz bin günah işlendi, bilemedin;
Tevbe kılıp dergâhığa kelelmedingTevbe eyleyip dergâhına gelemedin;
Hizmet kılıp yahşı duâ alalmadıngHizmet eyleyip iyi dua alamadın;
Yazuklardın seni ne dep suvâ kılsunGünahlardan seni ne diye suva eylesin?
 
Bu âlemde resvâ bolup kan yutmasangBu âlemde rezil olup kan yutmasan,
Şeriatda tarikatda pir tutmasangŞeriatte, tarikatte pir tutmasan,
Hakikatda cân u tendin pâk ötmesengHakikatte candan, tenden tam geçmesen,
Gaflederdin seni ne dep cüdâ kılsunGafletlerden seni ne diye ayrı eylesin?
 
Erenlerni kılğanların kılalmasangErenlerin yaptıklarını yapamasan,
Pirsiz yürüp vird ü evrâd bilelmesengPirsiz yürüyüp vird ve evrad bilemesen.
İsti'anet tilep duâ alalmasangYardım dileyip dua alamasan,
Hâs buzruklar seni ne dep duâ kılsunSeçkin ulular sana ne diye dua eylesin?
 
Dâm-ı tezvir koyup halknı yoldın urdungTezvir ağı koyup halkı yoldan çıkardın
Şeyhlik kılıp riyâ birle dükân kurdungŞeyhlik kılıp riya ile pazar kurdun;
İşret kılıp şeytân birle devrân sürdüngGönül eğlendirip şeytan ile devran sürdün
Didarığa seni ne dep revâ kılsunCemaline sen ne diye lâyık eylesin?
 
Lutfu kerem Hak yarattı sizler üçünLütuf ve keremi Hakk yarattı sizler için
Can-u dilde hizmet kılmay sizler zebunCan ve gönülde hizmet eyleyip sizler alçak
Allah üçün bahs etermen tapkun sahunAllah için bahsederim bulasın sahun
Napaklarga ne dep lutfın âtâ kılsunTemiz olmayanlara ne diye lütfunu hediye eylesin?
 
Keçe yatmay hâb-ı gaflet harâm kılsaGece yatmayıp gaflet uykusunu haram eylese
Zikr-i kalb u zikr-i sırnı tamâm kılsaKalb zincirini, sır zikrini tamam eylese
Ming bir atın tesbih etip kelâm kılsaBin bir adını tesbih edip söz eylese
Bende ne dep dergâhığa hatâ kılsunKul ne diye dergâhına hata eylesin?
 
Emr-i marûf nehy-i münker bilip kılsaEmr-i mâruf, nehy-i münker bilip eylese,
Yatsa kobsa bir Hudanı hâzır bilseYatsa, kalksa bir Allah’ı hazır bilse
Tâ ölgünçe Hâcesiğe hizmet kılsaÖlene kadar Rabbine hizmet eylese
Kuvvet berür anı ne dep dütâ kılsunKuvvet verir, onu ne diye iki büklüm eylesin?
 
Bi-namâz u bi-tâatke bermez kuvvetNamazsıza, ibadetsize vermez kuvvet;
Fe'li zaif özi mayûb bermez himmetAmeli zayıf, kendisi ayıplıya vermez himmet;
Rızkı nâkıs özi nâ-cins körmey devletRızkı noksan, kendisi soysuz olan görmeye devlet;
Ol fâsıknı dilin ne dep safâ kılsunO fasıkın gönlünü ne diye safâ eylesin?
 
Hayf âdem öz kadrini özi bilmezYazık, insan kendi kadrini kendi bilmez;
Menlik kılıp yahşılarnı közge ilmezBenlik kılıp iyileri göze iliştirmez
Hû sohbetin kurgan yerge kaçıp kelmezHû sohbetini kuran yere kaçıp gelmez;
Ol bi-vefa ahde ne dep vefâ kılsunO vefasız ahde ne diye vefa eylesin?
 
Adem olur fakîr bolup yerde yatsaİnsan odur, fakir olup yerde yatsa,
Tufrak-sıfat âlem anı basıp ötseToprak gibi âlem onu basıp geçse,
Yûsuf-sıfat birâderi kul dep satsaYusuf gibi kardeşi köle diye satsa;
Kulnı kulı ol kün ne dep hevâ kılsunKulun kulu, o gün ne diye heva eylesin?
 
Şevki zevki muhabbetdin ayân kılğılŞevki, zevki muhabbetten ayân eyle
Aşıklarga ışk otıdın beyân kılğılAşıklara aşk ateşinden beyan eyle
Hârlık zârlık meşakkatnı nişân kılğılHor görülme-ağlama, meşakkatı nişan eyle
Çın âşıklar otdın ne dep hazer kılsunGerçek âşıklar ateşten ne diye çekinsin?
 
Allah deban otka kirdi HalilullâhAllah diyerek ateşe girdi Halilullah
Oşal otnı bostân kıldı körüng AllahO ateşi bostan kıldı, görün, Allah
Boynın kısıp yığlab aytdı Şey'en li'llâhBoyun büküp ağlayıp dedi: "Şey'en li’llâh"
Fakir miskin unda ne dep heva kılsunFakir, miskin orada ne diye heva eylesin?
 
Hakk'a âşık sâdıkları yürür hılvetHakkâ âşık sâdıkları yürür yalnız
Tangla barsa Hakk kaşıda körer izzetSabaha varsa, Hak önünde görür izzet
Cennet kirip didâr körer ayş u râhatCennete girip cemal görür, ikram ve rahat
Pinhân yürer halkka ne dep riyâ kılsunGizli yürür, halka ne diye riya eylesin?
 
Kul Hâce Ahmed derd-i hâlet peydâ kılğılKul Hoca Ahmed, halet derdi peyda eyle
Cân u dilni Hak yolıda şeydâ kılğılCan ve gönlü Hakk yolunda tutkun eyle
Derdin tartıp rûz-ı mahşer gavğa kılğılDerdini çekip mahşer günü kavga eyle
Derd bolmasa Mevlam kimge şifâ kılsunDert olmasa, Mevlâ'm kime şifa eylesin?..
 
HİKMET-140
Işk da'vâsın menge kılma yalğan âşıkAşk dâvasını bana kılma, sahte âşık;
Aşık bolsang bağrıng içre köz kanı yokAşık olsan, bağrın içinde göz kanı yok.
Muhabbetni şevki birle cân bermeseMuhabbetin şevki ile can vermese,
Zâyi keçer ömri anı yalğanı yokBoşa geçer ömrü onun, yalanı yok.
 
Işk bâğını mihnet tartıp kökertmesengAşk bağını sıkıntı çekip yeşertmesen,
Hârlık tartsa şum nefsingni öldürmesengHor görülse kötü nefsini öldürmesen,
Allah deban içke nûrnı tolturmasang"Allah" diyerek içe nuru doldurmasan,
Vallâh billâh sende ışknı nişânı yokVallah, billah sende aşkın eseri yok.
 
Hakk zikrini mağzı cândın çıkarmasangHakk zikrini can içinden çıkarmasan,
Üç yüz altmış tamurlarıng tebretmesengÜçyüzaltmış damarlarını kımıldatmasan
Törtyüzkırktört süngeklering kul kılmasangDörtyüzkırkdört kemiklerini kul eylemesen,
Yalğançıdur Hakk âşık bolğanı yokYalancıdır Hakk’a âşık olduğu yok.
 
Nefsdin keçip kanâatnı peşe kılğanNefsten geçip kanaatı huy edinen,
Her kim tepse râzı bolup boyun sunğanHer kim tepse, râzı olup boyun sunan,
Yahşılarğa hizmet kılıp duâ alğanİyilere hizmet eyleyip dua alan;
Andağ aşık mahşer küni armânı yokÖyle âşıkın mahşer günü üzüntüsü yok.
 
Râhat taşlap can mihnetin hoşlaganlarRahatı bırakıp can sıkıntısını hoşlayanlar,
Seherlerde canın kıynap işlegenlerSeherlerde canını incitip çalışanlar
Hâyu heves mâ u menni taşlaganlarHay u heves , ben-benliki terkedenler,
Çın âşıkdur hergiz anı yalğanı yokGerçek âşıktır, aslâ onun yalanı yok.
 
Işk derdini bî-derdlerge aytıp bolmazAşk derdini dertsizlere söyleyip olmaz;
Bu yollarnı ukbası köp ötüp bolmazBu yolların engeli çok, geçip olmaz;
Işk gevherin her nâmerdge satıp bolmazAşk cevherini her nâmerde satıp olmaz;
Bî-haberler ışk kadrini bilgeni yokHabersizlerin aşk kadrini bildiği yok
 
Işkka tüştüng otka tüştüng küyüp öldüngAşka düştün, ateşe düştün, yanıp öldün;
Pervâne dek cândın keçip ahker boldungPervane gibi candan geçip kor ateş oldun;
Derdge toldung ğamga soldung tilbe boldungDerde doldun, gama soldun, tilbe oldun;
Işk derdini sorsang hergiz dermânı yokAşk derdiri sorsan, aslâ dermanı yok.
 
Başıng keter bu yollarda hâzır bolğılBaşın gider bu yollarda, hazır ol
Işk yolıda ölmez burun zinhâr ölğilAşık yolunda ölmeden önce muhakkak öl
Pir etegin mehkem tutup hizmet kılğılPir eteğini sıkı tutup hizmet eyle
Hizmet kılğan hergiz yolda kalğanı yokHizmet eyleyenin aslâ yolda kaldığı yok.
 
Aşık ermez cânânığa cân bermeseAşık değil, sevdiğine can vermese,
Dehkân ermez ketman çapıp nân bermeseKöylü değil, saban koşturup ekmek vermese,
Munda yığlap âhiretde cân bermeseBurada ağlayıp âhirette can vermese,
Yolda kalğan bûy-ı Hudâ alğanı yokYolda kalanın Allah kokusunu aldığı yok.
 
Ey bi-haber ışk ehlidin beyân sormaEy habersiz, aşk ehlinden beyan sorma
Derd istegil ışk derdige dermân sormaDert iste, aşk derdine derman sorma
Aşık bolsang zâhidlerdin nişân sormaAşık olsan, zâhidlerden nişan sorma
Bu yollarda âşık ölse tavânı yokBu yollarda âşık ölse, tavanı yok.
 
Zâhid bolma âbid bolma âşık bolğılZâhid olma, âbid olma, âşık ol
Mihnet tartıp ışk yolıda sâdık bolğılMihnet çekip aşk yolunda sâdık ol
Nefsni tefıp dergâhığa lâyık bolğılNefsi tepip dergâhına lâyık ol
Işksızlarnı hem cânı yok imânı yokAşksızların hem canı yok, imanı yok.
 
Işk sevdâsı kimge tüşse resvâ kılurAşk sevdası kime düşse, rezil eyler
Pertev salıp Hak özige şeydâ kılurNur gönderip Hakk kendine tutkun eyler
Mecnûn sıfat aklın alıp Leylâ kılurMecnun gibi aklını alıp Leylâ eyler
Allah hakı bu sözlerni yalğanı yokAllah tanık bu sözlerin yalanı yok.
 
Kul Hâce Ahmed cândın keçip yolğa kirgilKul Hoca Ahmed, candan geçip yola gir
Andın songra erenlerni yolın sorgılOndan sonra erenlerin yolunu sor
Allah deban Hak yolıda cânıng bergilAllah diyerek, Hakk yolunda canını ver
Bu yollarda cân bermeseng imkânı yokBu yollarda can vermesen, imkânı yok...
 
HİKMET-141
Tevbe kılıp Hakk'a yanğan âşıklarğaTevbe eyleyip Hakk'a yanan âşıklara
Uçmağ içre tört arığda şerbeti barCennet içinde dört pınarda şerbeti var.
Tevbe kılmay Hakka yanmağan gafillergeTevbe kılmayıp Hakk'a yanmayan gâfillere
Tar lahedde katığ azâb hasreti barDar kabirde sert azab hasreti var.
 
Uçmağ mülkin uman kullar tevbe kılsunCennet mülkünü uman kullar tevbe eylesin
Tevbe kılıp hazretige yavuk bolsunTevbe eyleyip Hazret'ine yakın olsun;
Hûr u kusûr ğılman vildân hâdim bolsunHûri kusûr, gılman, vildan hizmetçi olsun
Elvân elvân kiyer teşrif hil'atı barRengarenk giyer şeref kaftanı var.
 
Tevbe kılğan âşıklarğa nûrı erürTevbe eyleyen âşıklara nuru erer
Tüni küni sâim bolsa köngli yarurGece gündüz oruçlu olsa, gönlü ışır
Kaçan ölüp gorğa kirse gorı kengrürNe zaman ölüp kabre girse, kabri genişler;
Oğan İzim Rahim Rahmân rahmeti barKadir Rabb'im, Rahim, Rahman rahmeti var.
 
Tevbesizler bu dünyadın keçmez bilürTevbesizler bu dünyadan geçmez sanır
Ölüp barsa gor azâbın körmez bilürÖlüp gitse, kabir azabını görmez sanır
Kıyâmet kün tang arasât atmaz bilürKıyamete gün Arasat'ın tanı atmaz sanır
Heyhât heyhât nevha feryâd künleri barHeyhat-heyhat, feryad-figan günleri var.
 
Namaz roze tevbe üzre barğanlarğaNamaz, oruç, tevbe üzere varanlara,
Hak yolığa kirip kadem koyğanlarğaHakk yoluna girip adım atanlara
Uşbu tevbe birle anda barğanlarğaBu tevbe, ile oraya varanlara,
Yarlikanmış kullar birle suhbeti barBağışlanmış kullar ile sohbeti var.
 
Namaz birle rozeleri otın alarNamaz ile oruçları ateşini alır
Alem halkı süynüp anı Hak'dın tilerAlem halkı sevinip onu Hakk’dan diler
Kıyamet kün körüp anı alar tınglarKıyamet günü görüp onu onlar dinler
Ne kul ermiş bu saadet nusreti barNe kul imiş bu saadet, nusreti var.
 
Ol arığlar kimge turur bilgil anıO pınarlar kimedir, bil onu
Tevbe kılğan âşıklarğa içürür anıTevbe kılan âşıklara içirir onu;
Tevbesizler ol arığdın içmes ba veliTevbesizler o pınardan içmez suyu;
Anga içrür zehir zakküm şerbeti barOna içirir zehir-zakkum şerbeti var.
 
Kıyametni bir küni ellik ming yılça bolurKıyametin bir günü elli bin yıl kadar olur
Bu dünyanı sanıça bil neçe bolurBu dünyanın sayısı ile bil nice olur
Kıyamet kün yetmiş ming yıl otta kalurKıyamet günü yetmişbin yıl ateşte kalır
Tevbe kılgan kullar küymez mühleti barTevbe eyleyen kullar yanmaz mühleti var
 
Her kim Haknıng kulı bolsa Hakka yansunHer kim Hakk'ın kulu olsa, Hakk’a yansın
Hakka yanmaz özin degen narı barsunHakk'a yanmaz kendisi diyen ötye gitsin
Kul Hâce Ahmed neçük munda orun tabsunKul Hoca Ahmed nasıl burada makam bulsun;
Keçe kündüz korka turur heybeti barGece gündüz korka durur, korkusu var...
 
HİKMET-142
Hikmet birle ol ademdin bar eylediHikmet ile o yokluktan var eyledi;
On sekkiz ming kamuğ âlem hayrân erürOn sekiz bin cümle âlem hayrandır.
Kâlu belâ degen kullar uluş aldı"Kalû belâ" diyen kullar pay aldı;
Sükut etken kullar dini veyran erürSükut eden kulların dini virandır.
 
Hak te'âlâ imân âtâ kıldı bizgeHakk Teâlâ iman armağan eyledi bize;
Ol Mustafa Hak resûlı idi bizgeO Mustafa Hakk Rasûlu idi bize;
Dürûd aytsang kuvvet berür dinimizgeSalât-selâm söylesen, kuvvet verir dinimize;
Yok erse men kılğanlarım yalğan erürYok ise, benim yaptıklarım yalandır.
 
Evvel "elestü bi-rabbiküm" dedi HudâÖnce "elestü birabbikum?" dedi Hüda
"Kâlü belâ' deban rûhlar kıldı sedâ"Kalû belâ" diyerek ruhlar eyledi seda;
Yığlap keldik eşiğingge cümle gedâAğlayıp geldik eşiğine bütün kullar
Lutf eyleseng yüz ming âsi handan erürLutfeylesen, yüz bin âsi sevinçlidir.
 
Tevbe kılsam keçer mukin Kâdir ilâhTevbe eylesem, bağışlar mı Kadir İlâh;
Yok erse netküm anda men rû-siyâhYok ise ne yaparım orada, ben yüzü siyah;
Tangla barsam elk ayağ barça güvâhSabaha varsam, el ve ayak bütün tanık;
Hak kaşıda barça işler âsân erürHakk önünde bütün işler kolaydır.
 
Yığlamay mu ötti ömrüm eya şâhımAğlamayım mı, geçti ömrüm, ey sultanım;
Kabsab keldi karanğuluk çıkkıl mâhımKabsab geldi karanlık, çık ayım
Sendin özge yok penâhım tekyegahımSenden başka yok kurtarıcım, sığınağım;
Keçe kündüz tilegenim imân erürGece gündüz dilediğim imandır.
 
Ümmet üçün Resûl dâim kayğu yediÜmmet için Rasûl daima kaygı çekti
Tilep ümmet günâhını Hakdın aldıDileyip ümmet günahını Hakk’tan aldı;
Keçe kündüz kâim turdı Tengrim bildiGece gündüz namazda durdu, Tanrı’m bildi;
Tilde ümmetmen der dilde yalğan erürDilde ümmetim der, gönülde yalandır.
 
Ümmet bolsang Mustafâ'ğa peyrev bolğılÜmmet olsan, Mustafa'ya bağlı ol
Aytğanların cân u dilde sen hem kılğılDediklerini can ve gönülde sen de eyle
Keçe kâim kündüzleri sâim bolğılGece namazda, gündüzleri oruçlu ol
Çın ümmetni rengi misl-i saman erürGerçek ümmetin rengi tıpkı samandır.
 
Sünnetlerin mehkem tutup ümmet bolğılSünnetlerini sıkı tutup ümmet ol
Keçe kündüz dürüd aytıp ülfet bolğılGece gündüz salat-selâm söyleyip yakın ol
Nefsni tefip mihnet yetse râhat bolğılNefsi tepip mihnet yetse, rahat ol
Andağ âşık ikki közi giryân erürÖyle âşık iki gözü giryandır.
 
Kul Hâce Ahmed nefsdin müdâm suvâ bolğılKul Hoca Ahmed, nefsten daima ayrı ol
Küyüp pişib derdi birle eda bolğılKavrulup pişip derdi ile tamam ol
Keçe kündüz tınmay yığlap gedâ bolğılGece gündüz dinmeden ağlayıp kul ol
Derdin tartsang Hâce senden rızâ erürDerdini çeksen, Tanrı senden râzıdır...
 
HİKMET-143
Behişt duzah talaşur talaşmakda beyân barCennet cehennem çekişir, çekişmekte beyan var;
Duzah aytur: "Men artuk mende Fir’avn Hâmân bar"Cehennem der: "Ben üstün, bende Firavn, Hâmân var"
 
Behişt aytur: "Ne dersen sözni bilmey aytursanCennet der: "Ne dersin, sözü bilmez söylersin;
Sende Fir'avn bolsa mende Yusuf Ken'ân bar"Sende Firavn olsa, bende Yûsuf Kenân var."
 
Duzah aytur: "Men artuk bahil kullar mende barCehennem der: "Ben üstün, cimri kullar bende var
Bahillerning boynıda otluğ zencir-kişen bar"Cimrilerin boynunda ateşli zincir-kelepçe var."
 
Behişt aytur: "Men artuk peygamberler mende barCennet der: "Ben üstün, peygamberler bende var;
Peygamberler aldıda kevser u hûr u ğılmân bar"Peygamberler önünde Kevser, hûri-gılman var."
 
Duzah aytur: "Men artuk tersa, cuhûd mende barCehennem der: " Ben üstün, tersa, cuhûd bende var
Cuhûd, tersâ aldıda türlüg azâb-suzân bar"Cühud tersa önünde türlü azap-inleme var."
 
Behişt aytur: "Men artuk mü'min kullar mende barCennet der: "Ben üstün, mü'min kullar bende var;
Mü'minlerni aldıda türlüg ni'met-elvan bar"Müminlerin önünde türlü nimet-elvan var."
 
Duzah aytur: "Men artuk zâlim kullar mende barCehennem der: " Ben üstün, zâlim kullar bende var
Zâlimlerge berürge zehr ü zakkûm çendân bar"Zâlimlere vermeğe zehir, zakkum çokça var."
 
Behişt aytur: "Men artuk âlim kullar mende barCennet der: "Ben üstün, âlim kullar bende var
Alimlerni könglide âyet hadis Kur'an bar"Alimlerin gönlünde âyet, hadis, Kur'an var."
 
Duzah aytur: "Men artuk münâfıklar mende barCehennem der "Ben üstün, münafıklar bende var
Münâfıklar boynıda otdın işkel-kişen bar"Münafıklar boynunda ateşten tasma-kelepçe var. "
 
Behişt aytur: "Men artuk zâkir kullar mende barCennet der: "Ben üstün, zâkir kullar bende var
Zâkirlerni könglide zikr ü fikr-i Sübhân bar"Zâkirlerin gönlünde Sübhan'ın zikri ve fikri var."
 
Duzah aytur: "Men artuk binamazlar mende barCehennem der "Ben üstün, namazsızlar bende var
Bi-namâzlar boynıda yılan birle çıyan bar"Namazsızlar boynunda yılan ile çıyan var."
 
Behişt aytur "Men artuk didâr körmek mende barCennet derki: "Ben üstün, cemal görmek bende var
Didârın körsetürge Rahim atlığ Rahmân bar"Cemalini göstermeğe Rahim adlı Rahman var.
 
Duzah anda tek turdı behişt özrini aydıCehennem orada tek durdu, cennet özürünü söyledi,
Kul Hâce Ahmed ne bildi bildürgüvçi Yezdân barKul Hoca Ahmed ne bildi, bildirici Yezdan var...
 
HİKMET-144
Bişek biling bu dünyâ barça halkdın öter aŞüphesiz bilin, bu dünya bütün halktan geçer ha;
İnanmağıl mâlıngga bir kün koldın keter aİnanma malına, bir gün elden gider ha.
 
Ata-ana-karındaş kayan ketti fikir kılAta, ana, kardeşler nereye gitti, fikir eyle
Tört ayağlığ çûbın at bir kün senge yeter aDört ayaklı tahta at bir gün sana yeter ha.
 
Dünyâ üçün ğam yeme Hakk'dın özgeni demeDünya için gam yeme, Hakk'tan başkasını deme,
Kişi mâlını yeme sırât üzre tutar aKişi malını yeme, Sırat üzerinde tutar ha.
 
Ehl ü ayâl karındaş heç kim bolmaydır yoldaşÇoluk-çocuk, kardeş hiç kimse olmuyor yolda ş,
Merdâne bol ğarib baş ömring yel dek öter aYiğit ol garip baş, ömrün yel gibi geçer ha.
 
Kul Hâce Ahmed tâat kıl ömring bilmem neçe yılKul Hoca Ahmed ibadet eyle, ömrün bilmem kaç yıl,
Aslıng bilseng âb u gil yene gilge keter aAslını bilsen su ve toprak, yine toprağa gider ha...
 
MÜNACÂTMÜNACÂT
Münâcât eyledi Kul Hâce AhmedMünâcât eyledi Kul Hoca Ahmed;
İlâhi kıl bendengge rahmetAllah'ım eyle kuluna rahmet.
 
Garib Ahmed sözi hergiz karımazGarip Ahmed sözü aslâ eskimez;
Eger yer astığa kirse çirimezEğer yer altına girse, çürümez.
 
Yene mensûh bolup ol hâr bolmazYine mensuh olup o hâr olmaz;
Okuğan bendeler bimâr bolmazOkuyan bağlılar hasta olmaz.
 
Okuğanğa kılurman anda şefkatOkuyana eylerim orada şefkat;
Kıyâmet künide kılğum şefâatKıyamette eyleyim şefaat.
 
Hudâyım kılsa in'âm menge cennetAllah'ım eylese nasip bana cennet,
Okuğanlarnı kılurman men şefâatOkuyanlara eylerim şefaat.
 
Tileki her ne bolsa Tengri bergeyDileği her ne olsa Tanrı vere;
Muhabbet şevkini könglige salğayMuhabbet şevkini gönlüne koya.
 
Cemâlin körsetip PerverdigarımCemalini gösterip Perverdigâr'ım,
Özin yolığa salsun Bir ü BarımKendi yoluna koysun Bir ve Var'ım.
 
Hudâyım eylesün mahşerde hurremAllah'ım eylesin mahşerde sevinçli
Kıyâmet kün arığ Zât'ığa mahremKıyamet günü temiz Zâtına sırdaş.
 
Duâğa yarı berse her müsülmânDuaya katılıverse her müslüman,
Öler vaktda eltgey nûr-ı imânÖlür vaktinde götürür iman nuru.
 
Meni hikmetlerim âlemğe tolğanBenim hikmetlerim âleme dolan;
İşitmey her kim ölse kılğay ermânİşitmeden her kim ölse, eyler arzu.
 
Meni hikmetlerim derdlikke dermânBenim hikmetlerim dertliye derman;
Kişi boy eltmese ol yolda kalğanKişi pay götürmese, o yolda kalan.
 
Meni hikmetlerim âlemde destânBenim hikmetlerim âlemde destan;
Ruhum, kelse kılur sohbetni bostânRuhum gelse, eyler sohbeti bostan.
 
Meni hikmetlerim kân-ı hadisdürBenim hikmetlerim hadis hazinesidir
Kişi boy eltmese bilgil habisdürKişi pay götürmese, bil habistir.
 
Meni hikmetlerim talibni rızkıBenim hikmetlerim talibin rızkı
Eger çendiki bolsa cürmü fikriEğer binlerce olsa cürmü, fikri.
 
Meni hikmetlerim fermân-ı sübhânBenim hikmetlerim Sübhan'ın fermanı
Okup bilseng heme mana-ı Kur'anOkuyup bilsen, hepsi Kurân'ın anlamı.
 
Meni hikmetlerim âlemde sultanBenim hikmetlerin âlemde sultan;
Kılur bir lahzada çölni gülistânEyler bir anda çölü gül bahçesi.
 
Meni hikmetlerim şevk-i muhabbetBenim hikmetlerim muhabbetin şevki,
Közini yaşığa kılğay tahâretGözünün yaşına eyleye teharet.
 
Namazığa Resûlullâh imâmıNamazına Resulullah imamı;
Anı kavmi melâyikler tamâmıOnun soyu melekler tamamı.
 
Şikestelik birle kılğan namâzıKırılmışlık ile kıldığı namazı,
Kabul bolğay anı Hakk'a niyâzıKabul olur onun Hakk’a niyazı.
 
Meni hikmetlerim âşıkka aytıngBenim hikmetlerimi âşığa söyleyin
Dili âine dek sâdıkka aytıngGönlü ayna gibi sadıka söyleyin.
 
Heme kor u ker ü bâtını gezâfTamamı kör, sağır, bâtını boş;
Tamâm iklimni kezdim tapmadım sâfBütün iklimi gezdim, bulmadım sâf.
 
Meni hikmetlerim sarrâfğa aytıngBenim hikmetimi sarrafa söyleyin;
Hudâyım bâ-kerem Vehhâb'ğa aytıngAllah'ım, Kerem sahibi Vehhabâ söyleyin.
 
Adâlet pâdşahı bir atı sâdıkAdalet padişahı, bir adı sâdık;
Kılur bir lahzada vaslığa lâyıkEyler bir anda vaslına lâyık.
 
Meni hikmetlerim nâdân işitmesBenim hikmetlerimi cahil işitmez;
Dîli köngli kara pendimni almasGönlü-kalbi kara, öğüdümü almaz.
 
Hatâdın bi-haber Allâh'ğa münkirHatadan habersiz; Allah’a inkarcı
Edebsiz bi-edeb dünyâda bi-pirEdepsiz, hayasız, dünyada pirsiz.
 
Hatını bitse her kim nesr bitsünYazısını yazsa her kim, nesir yazsın;
Veli nesri bitip maksudğa yetsünNesirle yazarak maksada yetsin.
 
Dini imânı yok İslâmı veyranDini, imanı yok, İslâmı viran;
Kıyâmet tangı atsa yolda kalğanKıyamet tanı atsa, yolda kalan.
 
Pir-i kâmilni körmey şeyh-i Sen'ânPir-i kâmil’i görmeden Şeyh-i Şan'an,
Hudâ kılmas kabûl okusa Kur'anAllah eylemez kabul, okusa Kur'an.
 
Özini şeyh alur kölbârı hâliKendini şeyh sanır, torbası boşmuş;
Yigirme beşke yetmey anı aliYirmi beşe yetmeden onun yaşı.
 
Nasihatlar kılur pir ü cevannıNasihatlar eyler yaşlı ve gence;
Özi fehm etmeyin yahşı yamannıKendisi ayırd etmeden iyi-kötüyü.
 
Alarnı sözleri zalimi zaldurOnların sözleri zalimi saldır,
Şeriat ehli bu eldin hicaldurŞeriat ehli bu gibilerden utanır.
 
İnansun dep munı bir neçe bi-aklİnansın diye bunu bir nice akılsız
Kılurlar evliyâlardın munı naklEylerler velilerden bunu nakil.
 
Koyup dâmın güzergâhlarğa bi-pirKoyup tuzağını geçitlere pirsiz.
Tili mekr ü hile kılğanı tezvirDili yalan ve hile, yaptığı tezvir.
 
Anı mekri erür şeytândın a'lâOnun hilesi olur şeytandan üstün
Kobar yüzi mahşerde tanglaKalkar yüzü kara mahşerde tanla.
 
Alarnı körmengiz yüzini hergizOnların görmeyin yüzünü asla
Anıng dek lanetidin eyleng perhizOnun gibi lânetliden eyleyin perhiz.
 
Zebân-ı hâl ile amânı ayttımHal dili ile ben görmezi söyledim
Hakikat söz birle câhilni sögtimHakikat söz ile cahili çekiştirdim.
 
Eger âlim bolsa cânım tasaddukEğer alim olsa, canım sadaka
Dürr ü gevher sözümni işitip okİnci ve cevher sözümü işitip anla.
 
Dürr ü gevher sözin âlemge saçsaİnci ve cevher sözünü aleme saçsa,
Okup oksa kelâm-ı Haknı açsaOkuyup anlasa, Hakk'ın kelamı'nı açsa.
 
Oşal âlimge cân kurbân kılurmanO âlime can kurban eylerim;
Tamâmî hânumân ihsân kılurmanBütün ev-barkımı ihsan kılarım.
 
Kanı âlim kanı âmil yârânlarHani âlim, hani amel işleyen dostlar?
Hudâdın sözlese siz cân beringlerAllah'dan söz etse, siz can veriniz.
 
Çın âlim yastukın taştın yarattıGerçek âlim yastığını taştan yaptı
Nime oktı anı âlemğa ayttıNe anladı onu âleme söyledi.
 
Özini bildi erse Hakk'nı bildiKendini bildi ise, Hakk'ı bildi;
Hudâdın korktı yu insafğa keldiAllah'dan korktu ve insafa geldi.
 
Meni hikmetlerim dânâ işitsünBenim hikmetlerimi bilgin işitsin;
Sözüm destân kılıp maksudga yetsünSözümü destan eyleyip maksada yetsin.
 
Meni hikmetlerim feri yu kavliBenim hikmetlerim fiili veya kavli
Dili könglide bolsa, zikri MevliKâlbi gönlünde olsa Mevla’nın zikri.
 
Meni hikmetlerim bir pîr-i kâmilBenim hikmetlerim bir pir-i kâmil;
Kayu bende Hudâğa bolsa mâyilHangi kul Allah'a olsa mail.
 
Meni hikmetlerim hoblarga aytıngBenim hikmetlerimi çok kişilere söyleyin
Dua tekbir kılıp rahmetge batıngDua-tekbir eyleyip rahmete batın.
 
Meni hikmetlerin pîr-i zeberdestBenim hikmetlerim kudretli bir pir;
İşitkenler bolur bi-huş u sermestİşitenler olur sarhoş ve şuursuz.
 
Tiring bolsa cehânda hâr bolmazDiri olsa cihanda hâr olmaz;
Okuğan bendeler bimâr bolmazOkuyan bağlılar hasta olmaz..
 
Kıyâmetde anga hâdi bolurmanKıyamette ona yol gösterici olurum;
Eger derdlig bolsa dâru bolurmanEğer dertli olsa, dermanı olurum.
 
Eger yüz yıl ömr körse karımazEğer yüz yıl gösterici olurum
Eger yer astığa kirse çirimezEğer yer altına girse, çürümez.
 
Hudâ kılğay anı duzahdın âzâdAllah eyleye onu cehennemden âzad;
Behişt-i câvidânda eylegey şâdEbedi cennetinde eyleye şâd.
 
Eğer hikmet okusa eyyühennasEğer hikmet okusa insanlar
Erür ferzend menge ol talib-i hasOlur oğul bana o has talib.
 
Eşitip hikmetimni goşğa alğanİşitip hikmetimi kulağa alan
Atâ kılğay öler vaktıda imânArmağan eyler ölür vaktinde iman.
 
Yesevi hikmetin dânâ işitsünYesevi, hikmetini bilgin işitsin;
İşitgenler hemme maksudga yetsünİşitenler bütün maksada yetsin.
 
Cevâhir kânıdın bir nükte alsunMücevher hazinesinden bir parça alsın;
İşitmegen barı hasretde kalsunİşitmeyen hepsi hasrette kalsın.
 
Kişi hikmet işitse cânı birleKişi hikmet işitse canı ile,
Çıkar canı anı imânı birleÇıkar canı onun imanı ile.
 
Kulakğa almağay bu sözni nadânKulağa almazsa bu sözü cahil
Anı âdem deme ol cins-i hayvânOna insan deme; o hayvan soylu.
 
Hudâyım sözidin çıkkan bu hikmetAllah'ım sözünden çıkan bu hikmet,
İşitkenge yağar bârân-ı rahmetİşitene yağar rahmet yağmuru.
 
Meni hikmetlerim kim tutsa mehkemBenim hikmetimi kim tutsa sıkı
Hudâ kılğay anı elbette bi-gamAllah eyleye onu elbette gamsız.
 
Kirer cennet içige şad u handânGirer cennet içine şen-şakrak
Hudâyım eylegey mesrur u şâdânAllah'ım eyleye sevinçli ve neşeli.
 
Meni hikmetlerim Hak'nı senâsıBenim hikmetlerim Hakk'ın övgüsü
Muhabbet ehlini derdi devâsıMuhabbet ehlinin derdinin devası.
 
Meni hikmetlerim kend u aseldürBenim hikmetlerim şeker ve baldır
Hemme sözler içinde bi-bedeldürBütün sözler içinde baha biçilmezdir.
 
Meni hikmetlerim inâm-ı AllahBenim hikmetlerim Allah'ın nimeti
Seher vaktda dese "estağfirullah"Seher vaktinde dese, "estağfirullah".
 
Anı şeytân-lâin tutmas yolınıOnun lanetli şeytan tutmaz yolunu;
Muhammed Mustafa alğay kolınıMuhammed Mustafa alır elini.
 
Peygamber ümmetim deb mehri tavlarPeygamber ümmetim deyip mehri ister
Azazilni Hüdayım özin kavlarŞeytanın Allah'ım kendisini yakalar.
 
Meni hikmetlerim derdsizge aytmangBenim hikmetlerimi dertsize söylemeyin;
Bahâsız gevherim nâdânğa satmangBaha biçilmez cevherimi cahile satmayın.
 
Yesevi hikmetin kadrine yetkilYesevi hikmetinin değerini anla,
Hum-ı ışkdın meyni bir katre tatkılAşk küpünden meyi bir damla tad.
 
Hum-ı ışkdın kişi bir katre tatgayAşk küpünden kişi bir damla tadınca
Hüdanı vaslıga bir yola batgayAllah'ın vaslına bir yola batar...